సుందరకాండ 9
తస్య ఆలయ వరిష్ఠస్య మధ్యే విపులం ఆయతమ్ |
దదర్శ భవన శ్రేష్ఠం హనూమాన్ మారుత ఆత్మజః || 1
అర్ధ యొజన విస్తీర్ణం ఆయతం యొజనం హి తత్ |
భవనం రాక్షస ఇంద్రస్య బహు ప్రాసాద సంకులమ్ || 2
మార్గమాణః తు వైదేహీం సీతాం ఆయత లొచనామ్ |
సర్వతః పరిచక్రామ హనూమాన్ అరి సూదనః || 3
ఉత్తమం రాక్షసావాసం హనుమానవలొకయన్ |
ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేంద్రనివేశనమ్ || 4
చతుర్ విషాణైర్ ద్విరదైః త్రివిషాణైః తథైవ చ |
పరిక్షిప్తం అసంబాధం రక్ష్యమాణం ఉదాయుధైః || 5
రాక్షసీభిః చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్ |
ఆహృతాభిః చ విక్రమ్య రాజ కన్యాభిర్ ఆవృతమ్ || 6
తన్ నక్ర మకర ఆకీర్ణం తిమింగిల ఝష ఆకులమ్ |
వాయు వేగ సమాధూతం పన్నగైర్ ఇవ సాగరమ్ || 7
యా హి వైశ్వరణే లక్ష్మీర్ యా చ ఇంద్రే హరి వాహనే |
సా రావణ గృహే సర్వా నిత్యం ఎవ అనపాయినీ || 8
యా చ రాజ్~నః కుబేరస్య యమస్య వరుణస్య చ |
తాదృశీ తద్ విశిష్టా వా ఋద్ధీ రక్షొ గృహేష్వ్ ఇహ || 9
తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థం వేశ్మ చ అన్యత్ సునిర్మితమ్ |
బహునిర్యూహ సంకీర్ణం దదర్శ పవన ఆత్మజః || 10
బ్రహ్మణొ అర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్ విశ్వ కర్మణా |
విమానం పుష్పకం నామ సర్వ రత్న విభూషితమ్ ||11
పరేణ తపసా లేభే యత్ కుబేరః పితామహాత్ |
కుబేరం ఒజసా జిత్వా లేభే తద్ రాక్షస ఈశ్వరః || 12
ఈహా మృగ సమాయుక్తైః కార్య స్వర హిరణ్మయైః |
సుకృతైర్ ఆచితం స్తంభైః ప్రదీప్తం ఇవ చ శ్రియా || 13
మేరు మందర సంకాశైర్ ఉల్లిఖద్భిర్ ఇవ అంబరమ్ |
కూట అగారైః శుభ ఆకారైః సర్వతః సమలంకృతమ్ || 14
జ్వలన అర్క ప్రతీకాశం సుకృతం విశ్వ కర్మణా |
హేమ సొపాన సమ్యుక్తం చారు ప్రవర వేదికమ్ || 15
జాల వాత అయనైర్ యుక్తం కాంచనైః స్థాటికైర్ అపి |
ఇంద్ర నీల మహా నీల మణి ప్రవరవేదికమ్ || 16
విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చ మహాధనైః |
విస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిస్తలేనాభివిరాజితమ్ || 17
చందనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ |
సుపుణ్యగంధినా యుక్తమాదిత్యతరుణొపమమ్ || 18
కూటాగారైర్వరాకారైర్వివిధైః సమలంకృతమ్ |
విమానం పుష్పకం దివ్యం ఆరురొహ మహా కపిః || 19
తత్రస్థః స తదా గంధం పాన భక్ష్య అన్న సంభవమ్ |
దివ్యం సమ్మూర్చితం జిఘ్రన్ రూపవంతం ఇవ అనిలమ్ || 20
స గంధః తం మహా సత్త్వం బంధుర్ బంధుం ఇవ ఉత్తమమ్ |
ఇత ఎహి ఇతి ఉవాచ ఇవ తత్ర యత్ర స రావణః || 21
తతః తాం ప్రస్థితః శాలాం దదర్శ మహతీం శుభామ్ |
రావణస్య మనః కాంతాం కాంతాం ఇవ వర స్త్రియమ్ || 22
మణి సొపాన వికృతాం హేమ జాల విరాజితామ్ |
స్ఫాటికైర్ ఆవృత తలాం దంత అంతరిత రూపికామ్ || 23
ముక్తాభిః చ ప్రవాలైః చ రూప్య చామీ కరైర్ అపి |
విభూషితాం మణి స్తంభైః సుబహు స్తంభ భూషితామ్ || 24
నమ్రైరృజుభిరత్యుచ్చైః సమంతాత్సువిభూషితైః |
స్తంభైః పక్షైర్ ఇవ అత్యుచ్చైర్ దివం సంప్రస్థితాం ఇవ || 25
మహత్యా కుథయ ఆస్త్రీణం పృథివీ లక్షణ అంకయా |
పృథివీం ఇవ విస్తీర్ణాం సరాష్ట్ర గృహ మాలినీమ్ || 26
నాదితాం మత్త విహగైర్ దివ్య గంధ అధివాసితామ్ |
పర అర్ధ్య ఆస్తరణ ఉపేతాం రక్షొ అధిప నిషేవితామ్ || 27
ధూమ్రాం అగరు ధూపేన విమలాం హంస పాణ్డురామ్ |
చిత్రాం పుష్ప ఉపహారేణ కల్మాషీం ఇవ సుప్రభామ్ || 28
మనః సమ్హ్లాద జననీం వర్ణస్య అపి ప్రసాదినీమ్ |
తాం శొక నాశినీం దివ్యాం శ్రియః సంజననీం ఇవ || 29
ఇంద్రియాణి ఇంద్రియ అర్థైః తు పంచ పంచభిర్ ఉత్తమైః |
తర్పయాం ఆస మాతా ఇవ తదా రావణ పాలితా || 30
స్వర్గొ అయం దేవ లొకొ అయం ఇంద్రస్య ఇయం పురీ భవేత్ |
సిద్ధిర్ వా ఇయం పరా హి స్యాద్ ఇతి అమన్యత మారుతిః || 31
ప్రధ్యాయత ఇవ అపశ్యత్ ప్రదీపామ్ః తత్ర కాంచనాన్ (ః**ి**తుస్!)|
ధూర్తాన్ ఇవ మహా ధూర్తైర్ దేవనేన పరాజితాన్ || 32
దీపానాం చ ప్రకాశేన తేజసా రావణస్య చ |
అర్చిర్భిర్ భూషణానాం చ ప్రదీప్తా ఇతి అభ్యమన్యత || 33
తతొ అపశ్యత్ కుథా ఆసీనం నానా వర్ణ అంబర స్రజమ్ |
సహస్రం వర నారీణాం నానా వేష విభూషితమ్ || 34
పరివృత్తే అర్ధ రాత్రే తు పాన నిద్రా వశం గతమ్ |
క్రీడిత్వా ఉపరతం రాత్రౌ సుష్వాప బలవత్ తదా || 35
తత్ ప్రసుప్తం విరురుచే నిహ్శబ్ద అంతర భూషణమ్ |
నిహ్శబ్ద హంస భ్రమరం యథా పద్మ వనం మహత్ || 36
తాసాం సంవృత దంతాని మీలిత అక్షాణి మారుతిః |
అపశ్యత్ పద్మ గంధీని వదనాని సుయొషితామ్ || 37
ప్రబుద్ధాని ఇవ పద్మాని తాసాం భూత్వా క్షపా క్షయే |
పునః సంవృత పత్రాణి రాత్రావ్ ఇవ బభుః తదా || 38
ఇమాని ముఖ పద్మాని నియతం మత్త షట్పదాః |
అంబుజాని ఇవ ఫుల్లాని ప్రార్థయంతి పునః పునః || 39
ఇతి వా అమన్యత శ్రీమాన్ ఉపపత్త్యా మహా కపిః |
మేనే హి గుణతః తాని సమాని సలిల ఉద్భవైః || 40
సా తస్య శుశుభే శాలా తాభిః స్త్రీభిర్ విరాజితా |
శారదీ ఇవ ప్రసన్నా ద్యౌః తారాభిర్ అభిశొభితా || 41
స చ తాభిః పరివృతః శుశుభే రాక్షస అధిపః |
యథా హి ఉడు పతిః శ్రీమామ్ః తారాభిర్ అభిసంవృతః || 42
యాః చ్యవంతే అంబరాత్ తారాః పుణ్య శేష సమావృతాః |
ఇమాః తాః సంగతాః కృత్స్నా ఇతి మేనే హరిః తదా || 43
తారాణాం ఇవ సువ్యక్తం మహతీనాం శుభ అర్చిషామ్ |
ప్రభా వర్ణ ప్రసాదాః చ విరేజుః తత్ర యొషితామ్ || 44
వ్యావృత్త గురు పీన స్రక్ ప్రకీర్ణ వర భూషణాః |
పాన వ్యాయామ కాలేషు నిద్రా అపహృత చేతసః || 45
వ్యావృత్త తిలకాః కాశ్చిత్ కాశ్చిద్ ఉద్భ్రాంత నూపురాః |
పార్శ్వే గలిత హారాః చ కాశ్చిత్ పరమ యొషితః || 46
ముఖా హార వృతాః చ అన్యాః కాశ్చిత్ ప్రస్రస్త వాససః |
వ్యావిద్ధ రశనా దామాః కిశొర్య ఇవ వాహితాః || 47
సుకుణ్డల ధరాః చ అన్యా విచ్చిన్న మృదిత స్రజః |
గజ ఇంద్ర మృదితాః ఫుల్లా లతా ఇవ మహా వనే || 48
చంద్ర అంశు కిరణ ఆభాః చ హారాః కాసాంచిద్ ఉత్కటాః |
హంసా ఇవ బభుః సుప్తాః స్తన మధ్యేషు యొషితామ్ || 49
అపరాసాం చ వైదూర్యాః కాదంబా ఇవ పక్షిణః |
హేమ సూత్రాణి చ అన్యాసాం చక్ర వాకా ఇవ అభవన్ || 50
హంస కారణ్డవ ఆకీర్ణాః చక్ర వాక ఉపశొభితాః |
ఆపగా ఇవ తా రేజుర్ జఘనైః పులినైర్ ఇవ || 51
కింకిణీ జాల సంకాశాః తా హేమ విపుల అంబుజాః |
భావ గ్రాహా యశః తీరాః సుప్తా నద్య ఇవ ఆబభుః || 52
మృదుష్వ్ అంగేషు కాసాంచిత్ కుచ అగ్రేషు చ సంస్థితాః |
బభూవుర్ భూషణాని ఇవ శుభా భూషణ రాజయః || 53
అంశు కాంతాః చ కాసాంచిన్ ముఖ మారుత కంపితాః |
ఉపరి ఉపరి వక్త్రాణాం వ్యాధూయంతే పునః పునః || 54
తాః పాతాకా ఇవ ఉద్ధూతాః పత్నీనాం రుచిర ప్రభాః |
నానా వర్ణ సువర్ణానాం వక్త్ర మూలేషు రేజిరే || 55
వవల్గుః చ అత్ర కాసాంచిత్ కుణ్డలాని శుభ అర్చిషామ్ |
ముఖ మారుత సంసర్గాన్ మందం మందం సుయొషితామ్ || 56
శర్కర ఆసవ గంధః స ప్రకృత్యా సురభిః సుఖః |
తాసాం వదన నిహ్శ్వాసః సిషేవే రావణం తదా || 57
రావణ ఆనన శంకాః చ కాశ్చిద్ రావణ యొషితః |
ముఖాని స్మ సపత్నీనాం ఉపాజిఘ్రన్ పునః పునః || 58
అత్యర్థం సక్త మనసొ రావణే తా వర స్త్రియః |
అస్వతంత్రాః సపత్నీనాం ప్రియం ఎవ ఆచరమ్ః తదా || 59
బాహూన్ ఉపనిధాయ అన్యాః పారిహార్య విభూషితాః |
అంశుకాని చ రమ్యాణి ప్రమదాః తత్ర శిశ్యిరే || 60
అన్యా వక్షసి చ అన్యస్యాః తస్యాః కాచిత్ పునర్ భుజమ్ |
అపరా త్వ్ అంకం అన్యస్యాః తస్యాః చ అపి అపరా భుజౌ || 61
ఊరు పార్శ్వ కటీ పృష్ఠం అన్యొన్యస్య సమాశ్రితాః |
పరస్పర నివిష్ట అంగ్యొ మద స్నేహ వశ అనుగాః || 62
అన్యొన్యస్య అంగ సంస్పర్శాత్ ప్రీయమాణాః సుమధ్యమాః |
ఎకీ కృత భుజాః సర్వాః సుషుపుః తత్ర యొషితః
అన్యొన్య భుజ సూత్రేణ స్త్రీ మాలా గ్రథితా హి సా |
మాలా ఇవ గ్రథితా సూత్రే శుశుభే మత్త షట్పదా || 63
లతానాం మాధవే మాసి ఫుల్లానాం వాయు సేవనాత్ |
అన్యొన్య మాలా గ్రథితం సంసక్త కుసుమ ఉచ్చయమ్ || 64
వ్యతివేష్టిత సుస్కంథం అన్యొన్య భ్రమర ఆకులమ్ |
ఆసీద్ వనం ఇవ ఉద్ధూతం స్త్రీ వనం రావణస్య తత్ || 65
ఉచితేష్వ్ అపి సువ్యక్తం న తాసాం యొషితాం తదా |
వివేకః శక్య ఆధాతుం భూషణ అంగ అంబర స్రజామ్ || 66
రావణే సుఖ సంవిష్టే తాః స్త్రియొ వివిధ ప్రభాః |
జ్వలంతః కాంచనా దీపాః ప్రేక్షంత అనిమిషా ఇవ || 67
రాజ ఋషి పితృ దైత్యానాం గంధర్వాణాం చ యొషితః |
రక్షసాం చ అభవన్ కన్యాః తస్య కామ వశం గతాః || 68
యుద్ధకామేన తాః సర్వా రావణేన హృతాః స్త్రియః |
సమదా మదనేనైవ మొహితాః కాశ్చిదాగతాః || 69
న తత్ర కాచిత్ ప్రమదా ప్రసహ్య |
వీర్య ఉపపన్నేన గుణేన లబ్ధా |
న చ అన్య కామా అపి న చ అన్య పూర్వా |
వినా వర అర్హాం జనక ఆత్మజాం తు || 70
న చ అకులీనా న చ హీన రూపా |
న అదక్షిణా న అనుపచార యుక్తా |
భార్యా అభవత్ తస్య న హీన సత్త్వా |
న చ అపి కాంతస్య న కామనీయా || 71
బభూవ బుద్ధిః తు హరి ఈశ్వరస్య |
యది ఈదృశీ రాఘవ ధర్మ పత్నీ |
ఇమా యథా రాక్షస రాజ భార్యాః |
సుజాతం అస్య ఇతి హి సాధు బుద్ధేః || 72
పునః చ సొ అచింతయద్ ఆర్త రూపొ |
ధ్రువం విశిష్టా గుణతొ హి సీతా |
అథ అయం అస్యాం కృతవాన్ మహాత్మా |
లంకా ఈశ్వరః కష్టం అనార్య కర్మ || 73
ఇతి వాల్మీకి రామాయణే ఆది కావ్యే సుందర కాణ్డే నవమః సర్గః
ఇతర సర్గాలు
ఇతర సర్గలు
సర్గ 1
సర్గ 2
సర్గ 3
సర్గ 4
సర్గ 5
సర్గ 6
సర్గ 7
సర్గ 8
సర్గ 9
సర్గ 10
సర్గ 11
సర్గ 12
సర్గ 13
సర్గ 14
సర్గ 15
సర్గ 16
సర్గ 17
సర్గ 18
సర్గ 19
సర్గ 20
సర్గ 21
సర్గ 22
సర్గ 23
సర్గ 24
సర్గ 25
సర్గ 26
సర్గ 27
సర్గ 28
సర్గ 29
సర్గ 30
సర్గ 31
సర్గ 32
సర్గ 33
సర్గ 34
సర్గ 35
సర్గ 36
సర్గ 37
సర్గ 38
సర్గ 39
సర్గ 40
సర్గ 41
సర్గ 42
సర్గ 43
సర్గ 44
సర్గ 45
సర్గ 46
సర్గ 47
సర్గ 48
సర్గ 49
సర్గ 50
సర్గ 51
సర్గ 52
సర్గ 53
సర్గ 54
సర్గ 55
సర్గ 56
సర్గ 57
సర్గ 58
సర్గ 59
సర్గ 60
సర్గ 61
సర్గ 62
సర్గ 63
సర్గ 64
సర్గ 65
సర్గ 66
సర్గ 67
సర్గ 68