సుందరకాండ 38


    • తతః స కపి శార్దూలః తేన వాక్యేన హర్షితః |
      సీతాం ఉవాచ తత్ శ్రుత్వా వాక్యం వాక్య విశారదః || 1


    • యుక్త రూపం త్వయా దేవి భాషితం శుభ దర్శనే |
      సదృశం స్త్రీ స్వభావస్య సాధ్వీనాం వినయస్య చ || 2


    • స్త్రీత్వం న తు సమర్థం హి సాగరం వ్యతివర్తితుమ్ |
      మాం అధిష్ఠాయ విస్తీర్ణం శత యొజనం ఆయతమ్ || 3


    • ద్వితీయం కారణం యచ్ చ బ్రవీషి వినయ అన్వితే |
      రామాత్ అన్యస్య న అర్హామి సంస్పర్శం ఇతి జానకి || 4
      ఎతత్ తే దేవి సదృశం పత్న్యాః తస్య మహాత్మనః |
      కా హి అన్యా త్వాం ఋతే దేవి బ్రూయాత్ వచనం ఈదృశమ్ || 5


    • శ్రొష్యతే చైవ కాకుత్స్థః సర్వం నిరవశేషతః |
      చేష్టితం యత్ త్వయా దేవి భాషితం మమ చ అగ్రతః || 6


    • కారణైః బహుభిః దేవి రామ ప్రియ చికీర్షయా |
      స్నేహ ప్రస్కన్న మనసా మయా ఎతత్ సముదీరితమ్ || 7


    • లంకాయా దుష్ప్రవేశత్వాత్ దుస్తరత్వాన్ మహా**ుదధేః |
      సామర్థ్యాత్ ఆత్మనః చైవ మయా ఎతత్ సముదాహృతమ్ || 8


    • ఇచ్ఛామి త్వాం సమానేతుం అద్య ఎవ రఘు బంధునా |
      గురు స్నేహేన భక్త్యా చ న అన్యథా తత్ ఉదాహృతమ్ || 9


    • యది న ఉత్సహసే యాతుం మయా సార్ధం అనిందితే |
      అభిజ్~నానం ప్రయచ్ఛ త్వం జానీయాత్ రాఘవొ హి యత్ || 10


    • ఎవం ఉక్తా హనుమతా సీతా సుర సుత ఉపమా |
      ఉవాచ వచనం మందం బాష్ప ప్రగ్రథిత అక్షరమ్ || 11
      ఇదం శ్రేష్ఠం అభిజ్~నానం బ్రూయాః త్వం తు మమ ప్రియమ్ |


    • శైలస్య చిత్ర కూటస్య పాదే పూర్వ ఉత్తరే తదా || 12
      తాపస ఆశ్రమ వాసిన్యాః ప్రాజ్య మూల ఫల ఉదకే |
      తస్మిన్ సిద్ధ ఆశ్రమే దేశే మందాకిన్యా అదూరతః || 13
      తస్య ఉపవన షణ్డేషు నానా పుష్ప సుగంధిషు |
      విహృత్య సలిల క్లిన్నా తవ అంకే సముపావిశమ్ ||
      పర్యాయేణ ప్రసుప్తః చ మమ అంకే భరత అగ్రజః || 14


    • తతొ మాంస సమాయుక్తొ వాయసః పర్యతుణ్డయత్ |
      తం అహం లొష్టం ఉద్యమ్య వారయామి స్మ వాయసమ్ || 15


    • దారయన్ స చ మాం కాకః తత్ర ఎవ పరిలీయతే |
      న చ అపి ఉపరమన్ మాంసాత్ భక్ష అర్థీ బలి భొజనః || 16


    • ఉత్కర్షంత్యాం చ రశనాం క్రుద్ధాయాం మయి పక్షిణే |
      స్రంసమానే చ వసనే తతొ దృష్టా త్వయా హి అహమ్ || 17


    • త్వయా విహసితా చ అహం క్రుద్ధా సంలజ్జితా తదా |
      భక్ష్య గృద్ధేన కాలేన దారితా త్వాం ఉపాగతా || 18


    • ఆసీనస్య చ తే శ్రాంతా పునః ఉత్సంగం ఆవిశమ్ |
      క్రుధ్యంతీ చ ప్రహృష్టేన త్వయా అహం పరిసాంత్వితా || 19


    • బాష్ప పూర్ణ ముఖీ మందం చక్షుషీ పరిమార్జతీ |
      లక్షితా అహం త్వయా నాథ వాయసేన ప్రకొపితా || 20


    • పరిశ్రమాత్ప్రసుప్తా చ రాఘవాంకే ౽ప్య్హం చిరమ్ |
      పర్యాY**ేణ ప్రసుప్తశ్చ మమాంకే భరతాగ్రజః 21


    • స తత్ర పునరే వాథ వాయసః సముపాగమత్ |
      తతః సుప్తప్రబుద్ధాం మాం రామస్యాంకాత్సముత్థితామ్ || 22
      వాయసః సహసాగమ్య విదదార స్తనాంతరే |
      పునః పునర్థొత్పత్య విదదార స మాం భృశమ్ || 23


    • తతః సముక్షితొ రామొ ముక్తైః శొణితబిందుభిః |
      వయసేన తతస్తేన బలవత్క్లిశ్యమానయా || 24
      స మయా బొధితః శ్రీమాన్ సుఖసుప్తః పరంతపః |


    • స మాం దృష్ట్వా మహాబాహుర్వితున్నాం స్తనయొస్తదా || 25
      ఆశీ విష ఇవ క్రుద్ధః శ్వసాన్ వాక్యం అభాషథాః |


    • కేన తే నాగ నాస ఊరు విక్షతం వై స్తన అంతరమ్ || 26
      కః క్రీడతి సరొషేణ పంచ వక్త్రేణ భొగినా |


    • వీక్షమాణః తతః తం వై వాయసం సమవైక్షథాః || 27
      నఖైః సరుధిరైః తీక్ష్ణైః మాం ఎవ అభిముఖం స్థితమ్ |


    • పుత్రః కిల స శక్రస్య వాయసః పతతాం వరః || 28
      ధరా అంతర చరః శీఘ్రం పవనస్య గతౌ సమః |


    • తతః తస్మిన్ మహాబాహుః కొప సంవర్తిత ఈక్షణః || 29
      వాయసే కృతవాన్ క్రూరాం మతిం మతిమతాం వర |


    • స దర్భ సంస్తరాత్ గృహ్య బ్రహ్మణొ అస్త్రేణ యొజయః || 30
      స దీప్త ఇవ కాల అగ్నిః జజ్వాల అభిముఖొ ద్విజమ్ |


    • స తం ప్రదీప్తం చిక్షేప దర్భం తం వాయసం ప్రతి || 31
      తతస్తం వాయసం దర్భః సొంబరే౽నుజగామ హ |


    • అనుసృష్టః తదా కాలొ జగామ వివిధాం గతిమ్ || 32
      త్రాణ కామ ఇమం లొకం సర్వం వై విచచార హ |


    • స పిత్రా చ పరిత్యక్తః సురైః సర్వైః మహర్షిభిః || 33
      త్రీన్ లొకాన్ సంపరిక్రమ్య త్వాం ఎవ శరణం గతః |


    • స తం నిపతితం భూమౌ శరణ్యః శరణా గతమ్ || 34
      వధ అర్హం అపి కాకుత్స్థ కృపయా పర్యపాలయః |


    • పరిద్యూనం విషణ్ణం చ స త్వం ఆయాంతం ఉక్తవాన్ || 35
      మొఘం కర్తుం న శక్యం తు బ్రాహ్మం అస్త్రం తత్ ఉచ్యతామ్ |


    • హినస్తు దక్షిణాక్షిత్వచ్ఛర ఇత్యథ సొ౽బ్రవీత్ || 36
      తతః తస్య అక్షి కాకస్య హినస్తి స్మ స దక్షిణమ్ |
      దత్త్వా స దక్షిణం నేత్రం ప్రాణేభ్యః పరిరక్షితః || 37


    • స రామాయ నమస్కృత్వా రాజ్ఙే దశరథాయ చ |
      విసృష్టస్తేన వీరేణ ప్రతిపేదే స్వమాలయమ్ || 38


    • మత్ కృతే కాక మాత్రే అపి బ్రహ్మ అస్త్రం సముదీరితమ్ |
      కస్మాత్ యొ మాం హరత్ త్వత్తః క్షమసే తం మహీ పతే || 39


    • స కురుష్వ మహా**ుత్సాహం కృపాం మయి నర ఋషభ |
      త్వయా నాథవతీ నాథ హ్యనాథా ఇవ దృశ్యతే || 40


    • ఆనృశంస్యం పరొ ధర్మః త్వత్త ఎవ మయా శ్రుతః |
      జానామి త్వాం మహావీర్యం మహా**ుత్సాహం మహాబలమ్ || 41
      అపార పారం అక్షొభ్యం గాంభీర్యాత్ సాగర ఉపమమ్ |
      భర్తారం ససముద్రాయా ధరణ్యా వాసవ ఉపమమ్ || 42


    • ఎవం అస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠః సత్త్వవాన్ బలవాన్ అపి |
      కిం అర్థం అస్త్రం రక్షహ్సు న యొజయసి రాఘవ || 43


    • న నాగా న అపి గంధర్వా న అసురా న మరుత్ గణాః |
      రామస్య సమరే వేగం శక్తాః ప్రతి సమాధితుమ్ || 44


    • తస్యా వీర్యవతః కశ్చిత్ యది అస్తి మయి సంభ్రమః |
      కిం అర్థం న శరైః తీక్ష్ణైః క్షయం నయతి రాక్షసాన్ || 45


    • భ్రాతుః ఆదేశం ఆదాయ లక్ష్మణొ వా పరం తపః |
      కస్య హేతొః న మాం వీరః పరిత్రాతి మహాబలః || 46


    • యది తౌ పురుష వ్యాఘ్రౌ వాయ్వ్ ఇంద్ర సమ తేజసౌ |
      సురాణాం అపి దుర్ధర్షొ కిం అర్థం మాం ఉపేక్షతః || 47


    • మమ ఎవ దుష్కృతం కించిన్ మహత్ అస్తి న సంశయః |
      సమర్థావ్ అపి తౌ యన్ మాం న అవేక్షేతే పరం తపౌ || 48


    • వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాశుభాషితమ్ |
      అథాబ్రవీన్మహాతేజా హనుమాన్ మారుతాత్మజః || 49


    • త్వచ్ఛొకవిముఖొ రామొ దేవి సత్యేన తే శపే |
      రామే దుఃఖాభిపన్నే చ లక్ష్మణః పరితప్యతే || 50


    • కథం చిద్భవతీ దృష్టా న కాలః పరిదేవితుమ్ |
      ఇమం ముహూర్తం దుఃఖానాం ద్రక్ష్యస్యంతమనిందితే || 51


    • తావుభౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రాజపుత్రౌ మహాబలౌ |
      త్వద్దర్శనకృతొత్సాహౌ లంకాం భస్మీకరిష్యతః || 52


    • హత్వా చ సమరే క్రూతం రావణం సహబాంధవమ్ |
      రాఘవస్త్వాం విశాలాక్షి నేష్యతి స్వాం పురీం ప్రతి || 53


    • బ్రూహి యద్రాఘవొ వాచ్యొ లక్ష్మణశ్చ మహాబలః |
      సుగ్రీవొ వాపి తేజస్వీ హరయొ౽పి సమాగతాః || 54


    • ఇత్యుక్తవతి తస్మింస్తు సీతా సురసుతొపమా |
      ఉవాచ శొకసంతప్తా హనుమంతం ప్లవంగమమ్ || 55


    • కౌసల్యా లొక భర్తారం సుషువే యం మనస్వినీ |
      తం మమ అర్థే సుఖం పృచ్ఛ శిరసా చ అభివాదయ || 56


    • స్రజః చ సర్వ రత్నాని ప్రియా యాః చ వర అంగనాః |
      ఐశ్వర్యం చ విశాలాయాం పృథివ్యాం అపి దుర్లభమ్ || 57
      పితరం మాతరం చైవ సమ్మాన్య అభిప్రసాద్య చ |
      అనుప్రవ్రజితొ రామం సుమిత్రా యేన సుప్రజాః || 58


    • ఆనుకూల్యేన ధర్మ ఆత్మా త్యక్త్వా సుఖం అనుత్తమమ్ |
      అనుగచ్ఛతి కాకుత్స్థం భ్రాతరం పాలయన్ వనే || 59


    • సిమ్హ స్కంధొ మహాబాహుః మనస్వీ ప్రియ దర్శనః |
      పితృవత్ వర్తతే రామే మాతృవన్ మాం సమాచరన్ || 60


    • ప్రియమాణాం తదా వీరొ న తు మాం వేద లక్ష్మణః |
      వృద్ధ ఉపసేవీ లక్ష్మీవాన్ శక్తొ న బహు భాషితా || 61
      రాజ పుత్రః ప్రియ శ్రేష్ఠః సదృశః శ్వశురస్య మే |


    • మత్తః ప్రియతరొ నిత్యం భ్రాతా రామస్య లక్ష్మణః || 62
      నియుక్తొ ధురి యస్యాం తు తాం ఉద్వహతి వీర్యవాన్ |


    • యం దృష్ట్వా రాఘవొ న ఎవ వృద్ధం ఆర్యం అనుస్మరత్ || 63
      స మమ అర్థాయ కుశలం వక్తవ్యొ వచనాన్ మమ |


    • మృదుః నిత్యం శుచిః దక్షః ప్రియొ రామస్య లక్ష్మణః || 64
      యథా హి వానరశ్రేష్ఠ దుఃఖక్షయకరొ భవేత్ |
      త్వమస్మిన్ కార్యనిర్యొగే ప్రమాణ హరిసత్తమ || 65


    • రాఘవస్త్వత్సమారంభాన్మయి యత్నపరొ భవేత్ |
      ఇదం బ్రూయాః చ మే నాథం శూరం రామం పునః పునః || 66


    • జీవితం ధారయిష్యామి మాసం దశరథ ఆత్మజ |
      ఊర్ధ్వం మాసాన్ న జీవేయం సత్యేన అహం బ్రవీమి తే || 67


    • రావణేన ఉపరుద్ధాం మాం నికృత్యా పాప కర్మణా |
      త్రాతుం అర్హసి వీర త్వం పాతాలాత్ ఇవ కౌశికీమ్ || 68


    • తతొ వస్త్ర గతం ముక్త్వా దివ్యం చూడా మణిం శుభమ్ |
      ప్రదేయొ రాఘవాయ ఇతి సీతా హనుమతే దదౌ || 69


    • ప్రతిగృహ్య తతొ వీరొ మణి రత్నం అనుత్తమమ్ |
      అంగుల్యా యొజయామాస న హి అస్యా ప్రాభవత్ భుజః || 70


    • మణి రత్నం కపి వరః ప్రతిగృహ్య అభివాద్య చ |
      సీతాం ప్రదక్షిణం కృత్వా ప్రణతః పార్శ్వతః స్థితః || 71


    • హర్షేణ మహతా యుక్తః సీతా దర్శనజేన సః |
      హృదయేన గతొ రామం శరీరేణ తు విష్ఠితః || 72


    • మణి వరం ఉపగృహ్య తం మహా**ర్హమ్ |
      జనక నృప ఆత్మజయా ధృతం ప్రభావాత్ |
      గిరి వర పవన అవధూత ముక్తః |
      సుఖిత మనాః ప్రతిసంక్రమం ప్రపేదే || 73


    • ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే అష్టత్రింశః సర్గః