సుందరకాండ 35
తాం తు రామ కథాం శ్రుత్వా వైదేహీ వానర ఋషభాత్ |
ఉవాచ వచనం సాంత్వం ఇదం మధురయా గిరా || 1
క్వ తే రామేణ సంసర్గః కథం జానాసి లక్ష్మణమ్ |
వానరాణాం నరాణాం చ కథం ఆసీత్ సమాగమః || 2
యాని రామస్య లింగాని లక్ష్మణస్య చ వానర |
తాని భూయః సమాచక్ష్వ న మాం శొకః సమావిశేత్ || 3
కీదృశం తస్య సంస్థానం రూపం రామస్య కీదృశమ్ |
కథం ఊరూ కథం బాహూ లక్ష్మణస్య చ శంస మే || 4
ఎవం ఉక్తః తు వైదేహ్యా హనూమాన్ మారుత ఆత్మజః |
తతొ రామం యథా తత్త్వం ఆఖ్యాతుం ఉపచక్రమే || 5
జానంతీ బత దిష్ట్యా మాం వైదేహి పరిపృచ్ఛసి |
భర్తుః కమల పత్ర అక్షి సంఖ్యానం లక్ష్మణస్య చ || 6
యాని రామస్య చిహ్నాని లక్ష్మణస్య చ యాని వై |
లక్షితాని విశాల అక్షి వదతః శృణు తాని మే || 7
రామః కమల పత్ర అక్షః సర్వ భూత మనొ హరః |
రూప దాక్షిణ్య సంపన్నః ప్రసూతొ జనక ఆత్మజే || 8
తేజసా ఆదిత్య సంకాశః క్షమయా పృథివీ సమః |
బృహస్పతి సమొ బుద్ధ్యా యశసా వాసవ ఉపమః || 9
రక్షితా జీవ లొకస్య స్వ జనస్య చ రక్షితా |
రక్షితా స్వస్య వృత్తస్య ధర్మస్య చ పరం తపః || 10
రామొ భామిని లొకస్య చాతుర్వర్ణ్యస్య రక్షితా |
మర్యాదానాం చ లొకస్య కర్తా కారయితా చ సః || 11
అర్చిష్మాన్ అర్చితొ అత్యర్థం బ్రహ్మ చర్య వ్రతే స్థితః |
సాధూనాం ఉపకారజ్~నః ప్రచారజ్~నః చ కర్మణామ్ || 12
రాజ విద్యా వినీతః చ బ్రాహ్మణానాం ఉపాసితా |
శ్రుతవాన్ శీల సంపన్నొ వినీతః చ పరం తపః || 13
యజుః వేద వినీతః చ వేదవిద్భిః సుపూజితః |
ధనుః వేదే చ వేదే చ వేద అంగేషు చ నిష్ఠితః || 14
విపుల అంసొ మహాబాహుః కంబు గ్రీవః శుభ ఆననః |
గూఢ జత్రుః సుతామ్ర అక్షొ రామొ దేవి జనైః శ్రుతః || 15
దుందుభి స్వన నిర్ఘొషః స్నిగ్ధ వర్ణః ప్రతాపవాన్ |
సమః సమ విభక్త అంగొ వర్ణం శ్యామం సమాశ్రితః || 16
త్రిస్థిరః త్రిప్రలంబః చ త్రిసమః త్రిషు చ ఉన్నతః |
త్రివలీవాన్ త్ర్యవనతః చతుః వ్యంగః త్రిశీర్షవాన్ || 17
త్రివలీవాంస్త్ర్యవనతశ్చతుర్వ్యంగస్త్రిశీర్షవాన్ |
చతుష్కలశ్చతుర్లేఖశ్చతుష్కిష్కుశ్చతుఃసమః || 18
చతుష్ కలః చతుః లేఖః చతుష్ కిష్కుః చతుః సమః |
చతుర్దశ సమ ద్వంద్వః చతుః దష్టః చతుః గతిః || 19
దశ పద్మొ దశ బృహత్ త్రిభిః వ్యాప్తొ ద్వి శుక్లవాన్ |
షడ్ ఉన్నతొ నవ తనుః త్రిభిః వ్యాప్నొతి రాఘవః || 20
సత్య ధర్మ పరః శ్రీమాన్ సంగ్రహ అనుగ్రహే రతః |
దేశ కాల విభాగజ్~నః సర్వ లొక ప్రియం వదః || 21
భ్రాతా చ తస్య ద్వైమాత్రః సౌమిత్రిః అపరాజితః |
అనురాగేన రూపేణ గుణైః చైవ తథా విధః || 22
తావుభౌ నరశార్డూలౌ త్వద్దర్శనసముత్సుకౌ |
విచిన్వనౌ మహీం కృత్స్నామస్మాభిరభిసంగాతౌ || 23
త్వాం ఎవ మార్గమాణొ తౌ విచరంతౌ వసుం ధరామ్ |
దదర్శతుః మృగ పతిం పూర్వజేన అవరొపితమ్ || 24
ఋశ్యమూకస్య పృష్ఠే తు బహు పాదప సంకులే |
భ్రాతుః భార్య ఆర్తం ఆసీనం సుగ్రీవం ప్రియ దర్శనమ్ || 25
వయం తు హరి రాజం తం సుగ్రీవం సత్య సంగరమ్ |
పరిచర్యామహే రాజ్యాత్ పూర్వజేన అవరొపితమ్ || 26
తతః తౌ చీర వసనౌ ధనుః ప్రవర పాణినౌ |
ఋశ్యమూకస్య శైలస్య రమ్యం దేశం ఉపాగతౌ || 27
స తౌ దృష్ట్వా నర వ్యాఘ్రౌ ధన్వినౌ వానర ఋషభః |
అభిప్లుతొ గిరేః తస్య శిఖరం భయ మొహితః || 28
తతః స శిఖరే తస్మిన్ వానర ఇంద్రొ వ్యవస్థితః |
తయొః సమీపం మాం ఎవ ప్రేషయామాస సత్వరః || 29
తావ్ అహం పురుష వ్యాఘ్రౌ సుగ్రీవ వచనాత్ ప్రభూ |
రూప లక్షణ సంపన్నౌ కృత అ~ంజలిః ఉపస్థితః || 30
తౌ పరిజ్~నాత తత్త్వ అర్థౌ మయా ప్రీతి సమన్వితౌ |
పృష్ఠం ఆరొప్య తం దేశం ప్రాపితౌ పురుష ఋషభౌ || 31
నివేదితౌ చ తత్త్వేన సుగ్రీవాయ మహాత్మనే |
తయొః అన్యొన్య సంభాషాత్ భృశం ప్రీతిః అజాయత || 32
తతస్తౌ ప్రీతిసంపన్నౌ హరి ఈశ్వర నర ఈశ్వరౌ |
పరస్పర కృత ఆశ్వాసౌ కథయా పూర్వ వృత్తయా || 33
తం తతః సాంత్వయామాస సుగ్రీవం లక్ష్మణ ఆగ్రజః |
స్త్రీ హేతొః వాలినా భ్రాత్రా నిరస్తం ఉరు తేజసా || 34
తతః త్వన్ నాశజం శొకం రామస్య అక్లిష్ట కర్మణః |
లక్ష్మణొ వానర ఇంద్రాయ సుగ్రీవాయ న్యవేదయత్ || 35
స శ్రుత్వా వానర ఇంద్రః తు లక్ష్మణేన ఈరితం వచః |
తదా ఆసీన్ నిష్ప్రభొ అత్యర్థం గ్రహ గ్రస్త ఇవ అంశుమాన్ || 36
తతః త్వత్ గాత్ర శొభీని రక్షసా హ్రియమాణయా |
యాని ఆభరణ జాలాని పాతితాని మహీ తలే || 37
తాని సర్వాణి రామాయ ఆనీయ హరి యూథపాః |
సమ్హృష్టా దర్శయాం ఆసుః గతిం తు న విదుః తవ || 38
తాని రామాయ దత్తాని మయా ఎవ ఉపహృతాని చ |
స్వనవంతి అవకీర్ణంతి తస్మిన్ విహత చేతసి || 39
తాని అంకే దర్శనీయాని కృత్వా బహు విధం తతః |
తేన దేవ ప్రకాశేన దేవేన పరిదేవితం || 40
పశ్యతః తస్యా రుదతః తామ్యతః చ పునః పునః |
ప్రాదీపయన్ దాశరథేః తాని శొక హుత అశనమ్ || 41
శయితం చ చిరం తేన దుహ్ఖ ఆర్తేన మహాత్మనా |
మయా అపి వివిధైః వాక్యైః కృచ్ఛ్రాత్ ఉత్థాపితః పునః || 42
తాని దృష్ట్వా మహా**ర్హాణి దర్శయిత్వా ముహుః ముహుః |
రాఘవః సహ సౌమిత్రిః సుగ్రీవే స న్యవేదయత్ || 43
స తవ అదర్శనాత్ ఆర్యే రాఘవః పరితప్యతే |
మహతా జ్వలతా నిత్యం అగ్నినా ఇవ అగ్ని పర్వతః || 44
త్వత్ కృతే తం అనిద్రా చ శొకః చింతా చ రాఘవమ్ |
తాపయంతి మహాత్మానం అగ్ని అగారం ఇవ అగ్నయః || 45
తవ అదర్శన శొకేన రాఘవః ప్రవిచాల్యతే |
మహతా భూమి కంపేన మహాన్ ఇవ శిలా ఉచ్చయః || 46
కానానాని సురమ్యాణి నదీ ప్రస్రవణాని చ |
చరన్ న రతిం ఆప్నొతి త్వం అపశ్యన్ నృప ఆత్మజే || 47
స త్వాం మనుజ శార్దూలః క్షిప్రం ప్రాప్స్యతి రాఘవః |
సమిత్ర బాంధవం హత్వా రావణం జనక ఆత్మజే || 48
సహితౌ రామ సుగ్రీవావ్ ఉభావ్ అకురుతాం తదా |
సమయం వాలినం హంతుం తవ చ అన్వేషణం తథా || 49
తతస్తాభ్యాం కుమారాభ్యాం వీరాభ్యాం స హరీశ్వరః |
కిష్కింధాం సమూపాగమ్య వాలీ యుద్ధే నిపాతితః || 50
తతొ నిహత్య తరసా రామొ వాలినం ఆహవే |
సర్వ ఋష్క హరి సంఘానాం సుగ్రీవం అకరొత్ పతిమ్ || 51
రామ సుగ్రీవయొః ఐక్యం దేవి ఎవం సమజాయత |
హనూమంతం చ మాం విద్ధి తయొః దూతం ఇహ ఆగతమ్ || 52
స్వ రాజ్యం ప్రాప్య సుగ్రీవః సమనీయ మహాహరీన్ |
త్వత్ అర్థం ప్రేషయామాస దిశొ దశ మహాబలాన్ || 53
ఆదిష్టా వానర ఇంద్రేణ సుగ్రీవేణ మహా**ొజసః |
అద్రి రాజ ప్రతీకాశాః సర్వతః ప్రస్థితా మహీమ్ || 54
తతస్తే మార్గమాణా వై సుగ్రీవవచనాతురాః |
చరంతి వసుధాం కృత్స్నాం వయమన్యే చ వానరాః || 55
అంగదొ నామ లక్ష్మీవాన్ వాలి సూనుః మహాబలః |
ప్రస్థితః కపి శార్దూలః త్రిభాగ బల సంవృతః || 56
తేషాం నొ విప్రనష్టానాం వింధ్యే పర్వత సత్తమే |
భృశం శొక పరీతనాం అహొ రాత్ర గణా గతాః || 57
తే వయం కార్య నైరాశ్యాత్ కాలస్య అతిక్రమేణ చ |
భయాచ్ చ కపి రాజస్య ప్రాణాన్ త్యక్తుం వ్యవస్థితాః || 58
విచిత్య వన దుర్గాణి గిరి ప్రస్రవణాని చ |
అనాసాద్య పదం దేవ్యాః ప్రాణాన్ త్యక్తుం వ్యవస్థితాః || 59
దృష్ట్వా ప్రాయొపవిష్టాంశ్చ సర్వాన్వానరపుంగవాన్ |
భృశం శొక అర్ణవే మగ్నః పర్యదేవయత్ అంగదః || 60
తవ నాశం చ వైదేహి వాలినః చ తథా వధమ్ |
ప్రాయ ఉపవేశం అస్మాకం మరణం చ జటాయుషః || 61
తేషాం నః స్వామి సందేశాన్ నిరాశానాం ముమూర్షతామ్ |
కార్య హేతొః ఇవ ఆయాతః శకునిః వీర్యవాన్ మహాన్ || 62
గృధ్ర రాజస్య సొదర్యః సంపాతిః నామ గృధ్ర రాట్ |
శ్రుత్వా భ్రాతృ వధం కొపాత్ ఇదం వచనం అబ్రవీత్ || 63
యవీయాన్ కేన మే భ్రాతా హతః క్వ చ వినాశితః |
ఎతత్ ఆఖ్యాతుం ఇచ్ఛామి భవద్భిః వానర ఉత్తమాః || 64
అంగదొ అకథయత్ తస్య జన స్థానే మహత్ వధమ్ |
రక్షసా భీమ రూపేణ త్వాం ఉద్దిశ్య యథా తథమ్ || 65
జటాయొః తు వధం శ్రుత్వా దుహ్హితః సొ అరుణ ఆత్మజః |
త్వాం ఆహ స వర ఆరొహే వసంతీం రావణ ఆలయే || 66
తస్య తత్ వచనం శ్రుత్వా సంపాతేః ప్రీతి వర్ధనమ్ |
అంగద ప్రముఖాః సర్వే తతః సంప్రస్థితా వయమ్ || 67
వింధ్యాదుత్థాయ సంప్రాప్తాః సాగరస్యాంతముత్తరమ్ |
త్వత్ దర్శన కృత ఉత్సాహా హృష్టాః తుష్టాః ప్లవంగమాః || 68
అంగదప్రముఖాః సర్వే వేలొపాంతముపస్థితాః |
చింతాం జగ్ముః పునర్భీతాస్త్వద్దర్శనసముత్సుకాః || 69
అథ అహం హరి సైన్యస్య సాగరం దృశ్య సీదతః |
వ్యవధూయ భయం తీవ్రం యొజనానాం శతం ప్లుతః || 70
లంకా చ అపి మయా రాత్రౌ ప్రవిష్టా రాక్షస ఆకులా |
రావణః చ మయా దృష్టః త్వం చ శొక నిపీడితా || 71
ఎతత్ తే సర్వం ఆఖ్యాతం యథా వృత్తం అనిందితే |
అభిభాషస్వ మాం దేవి దూతొ దాశరథేః అహమ్ || 72
త్వం మాం రామ కృత ఉద్యొగం త్వన్ నిమిత్తం ఇహ ఆగతమ్ |
సుగ్రీవ సచివం దేవి బుధ్యస్వ పవన ఆత్మజమ్ || 73
కుశలీ తవ కాకుత్స్థః సర్వ శస్త్రభృతాం వరః |
గురొః ఆరాధనే యుక్తొ లక్ష్మణః చ సులక్షణః || 74
తస్య వీర్యవతొ దేవి భర్తుః తవ హితే రతః |
అహం ఎకః తు సంప్రాప్తః సుగ్రీవ వచనాత్ ఇహ || 75
మయా ఇయం అసహాయేన చరతా కామ రూపిణా |
దక్షిణా దిగ్ అనుక్రాంతా త్వన్ మార్గ విచయ ఎషిణా || 76
దిష్ట్యా అహం హరి సైన్యానాం త్వన్ నాశం అనుశొచతామ్ |
అపనేష్యామి సంతాపం తవ అభిగమ శంసనాత్ || 77
దిష్ట్యా హి న మమ వ్యర్థం దేవి సాగర లంఘనమ్ |
ప్రాప్స్యామి అహం ఇదం దిష్ట్యా త్వత్ దర్శన కృతం యశః || 78
రాఘవః చ మహావీర్యః క్షిప్రం త్వాం అభిపత్స్యతే |
సమిత్ర బాంధవం హత్వా రావణం రాక్షస అధిపమ్ || 79
కౌరజొ నామ వైదేహి గిరీణాం ఉత్తమొ గిరిః |
తతొ గచ్ఛతి గొ కర్ణం పర్వతం కేసరీ హరిః || 80
స చ దేవ ఋషిభిః దృష్టః పితా మమ మహాకపిః |
తీర్థే నదీ పతేః పుణ్యే శంబ సాదనం ఉద్ధరత్ || 81
తస్య అహం హరిణః క్షేత్రే జాతొ వాతేన మైథిలి |
హనూమాన్ ఇతి విఖ్యాతొ లొకే స్వేన ఎవ కర్మణా || 82
విశ్వాసార్థం తు వైదేహి భర్తురుక్తా మయా గుణాః |
విశ్వాస అర్థం తు వైదేహి భర్తుః ఉక్తా మయా గుణాః || 83
ఎవం విశ్వాసితా సీతా హేతుభిః శొక కర్శితా |
ఉపపన్నైః అభిజ్~నానైః దూతం తం అవగచ్ఛతి || 84
అతులం చ గతా హర్షం ప్రహర్షేణ తు జానకీ |
నేత్రాభ్యాం వక్ర పక్ష్మాభ్యాం ముమొచ ఆనందజం జలమ్ || 85
చారు తచ్ చ ఆననం తస్యాః తామ్ర శుక్ల ఆయత ఈక్షణమ్ |
అశొభత విశాల అక్ష్యా రాహు ముక్త ఇవ ఉడు రాట్ || 86
హనూమంతం కపిం వ్యక్తం మన్యతే న అన్యథా ఇతి సా |
అథ ఉవాచ హనూమాన్ తాం ఉత్తరం ప్రియ దర్శనామ్ || 87
ఎతత్తే సర్వమాఖ్యాతం సమాశ్వసిహి మైథిలి |
కిం కరొమి కథం వా తే రొచతే ప్రతియామ్యహం || 88
హతే అసురే సమ్యతి శంబ సాదనే |
కపి ప్రవీరేణ మహర్షి చొదనాత్ |
తతొ అస్మి వాయు ప్రభవొ హి మైథిలి |
ప్రభావతః తత్ ప్రతిమః చ వానరః || 89
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే పంచత్రింశః సర్గః
ఇతర సర్గాలు
ఇతర సర్గలు
సర్గ 1
సర్గ 2
సర్గ 3
సర్గ 4
సర్గ 5
సర్గ 6
సర్గ 7
సర్గ 8
సర్గ 9
సర్గ 10
సర్గ 11
సర్గ 12
సర్గ 13
సర్గ 14
సర్గ 15
సర్గ 16
సర్గ 17
సర్గ 18
సర్గ 19
సర్గ 20
సర్గ 21
సర్గ 22
సర్గ 23
సర్గ 24
సర్గ 25
సర్గ 26
సర్గ 27
సర్గ 28
సర్గ 29
సర్గ 30
సర్గ 31
సర్గ 32
సర్గ 33
సర్గ 34
సర్గ 35
సర్గ 36
సర్గ 37
సర్గ 38
సర్గ 39
సర్గ 40
సర్గ 41
సర్గ 42
సర్గ 43
సర్గ 44
సర్గ 45
సర్గ 46
సర్గ 47
సర్గ 48
సర్గ 49
సర్గ 50
సర్గ 51
సర్గ 52
సర్గ 53
సర్గ 54
సర్గ 55
సర్గ 56
సర్గ 57
సర్గ 58
సర్గ 59
సర్గ 60
సర్గ 61
సర్గ 62
సర్గ 63
సర్గ 64
సర్గ 65
సర్గ 66
సర్గ 67
సర్గ 68