సుందరకాండ 35


    • తాం తు రామ కథాం శ్రుత్వా వైదేహీ వానర ఋషభాత్ |
      ఉవాచ వచనం సాంత్వం ఇదం మధురయా గిరా || 1


    • క్వ తే రామేణ సంసర్గః కథం జానాసి లక్ష్మణమ్ |
      వానరాణాం నరాణాం చ కథం ఆసీత్ సమాగమః || 2


    • యాని రామస్య లింగాని లక్ష్మణస్య చ వానర |
      తాని భూయః సమాచక్ష్వ న మాం శొకః సమావిశేత్ || 3


    • కీదృశం తస్య సంస్థానం రూపం రామస్య కీదృశమ్ |
      కథం ఊరూ కథం బాహూ లక్ష్మణస్య చ శంస మే || 4


    • ఎవం ఉక్తః తు వైదేహ్యా హనూమాన్ మారుత ఆత్మజః |
      తతొ రామం యథా తత్త్వం ఆఖ్యాతుం ఉపచక్రమే || 5


    • జానంతీ బత దిష్ట్యా మాం వైదేహి పరిపృచ్ఛసి |
      భర్తుః కమల పత్ర అక్షి సంఖ్యానం లక్ష్మణస్య చ || 6


    • యాని రామస్య చిహ్నాని లక్ష్మణస్య చ యాని వై |
      లక్షితాని విశాల అక్షి వదతః శృణు తాని మే || 7


    • రామః కమల పత్ర అక్షః సర్వ భూత మనొ హరః |
      రూప దాక్షిణ్య సంపన్నః ప్రసూతొ జనక ఆత్మజే || 8


    • తేజసా ఆదిత్య సంకాశః క్షమయా పృథివీ సమః |
      బృహస్పతి సమొ బుద్ధ్యా యశసా వాసవ ఉపమః || 9


    • రక్షితా జీవ లొకస్య స్వ జనస్య చ రక్షితా |
      రక్షితా స్వస్య వృత్తస్య ధర్మస్య చ పరం తపః || 10


    • రామొ భామిని లొకస్య చాతుర్వర్ణ్యస్య రక్షితా |
      మర్యాదానాం చ లొకస్య కర్తా కారయితా చ సః || 11


    • అర్చిష్మాన్ అర్చితొ అత్యర్థం బ్రహ్మ చర్య వ్రతే స్థితః |
      సాధూనాం ఉపకారజ్~నః ప్రచారజ్~నః చ కర్మణామ్ || 12


    • రాజ విద్యా వినీతః చ బ్రాహ్మణానాం ఉపాసితా |
      శ్రుతవాన్ శీల సంపన్నొ వినీతః చ పరం తపః || 13


    • యజుః వేద వినీతః చ వేదవిద్భిః సుపూజితః |
      ధనుః వేదే చ వేదే చ వేద అంగేషు చ నిష్ఠితః || 14


    • విపుల అంసొ మహాబాహుః కంబు గ్రీవః శుభ ఆననః |
      గూఢ జత్రుః సుతామ్ర అక్షొ రామొ దేవి జనైః శ్రుతః || 15


    • దుందుభి స్వన నిర్ఘొషః స్నిగ్ధ వర్ణః ప్రతాపవాన్ |
      సమః సమ విభక్త అంగొ వర్ణం శ్యామం సమాశ్రితః || 16


    • త్రిస్థిరః త్రిప్రలంబః చ త్రిసమః త్రిషు చ ఉన్నతః |
      త్రివలీవాన్ త్ర్యవనతః చతుః వ్యంగః త్రిశీర్షవాన్ || 17


    • త్రివలీవాంస్త్ర్యవనతశ్చతుర్వ్యంగస్త్రిశీర్షవాన్ |
      చతుష్కలశ్చతుర్లేఖశ్చతుష్కిష్కుశ్చతుఃసమః || 18


    • చతుష్ కలః చతుః లేఖః చతుష్ కిష్కుః చతుః సమః |
      చతుర్దశ సమ ద్వంద్వః చతుః దష్టః చతుః గతిః || 19


    • దశ పద్మొ దశ బృహత్ త్రిభిః వ్యాప్తొ ద్వి శుక్లవాన్ |
      షడ్ ఉన్నతొ నవ తనుః త్రిభిః వ్యాప్నొతి రాఘవః || 20


    • సత్య ధర్మ పరః శ్రీమాన్ సంగ్రహ అనుగ్రహే రతః |
      దేశ కాల విభాగజ్~నః సర్వ లొక ప్రియం వదః || 21


    • భ్రాతా చ తస్య ద్వైమాత్రః సౌమిత్రిః అపరాజితః |
      అనురాగేన రూపేణ గుణైః చైవ తథా విధః || 22


    • తావుభౌ నరశార్డూలౌ త్వద్దర్శనసముత్సుకౌ |
      విచిన్వనౌ మహీం కృత్స్నామస్మాభిరభిసంగాతౌ || 23


    • త్వాం ఎవ మార్గమాణొ తౌ విచరంతౌ వసుం ధరామ్ |
      దదర్శతుః మృగ పతిం పూర్వజేన అవరొపితమ్ || 24
      ఋశ్యమూకస్య పృష్ఠే తు బహు పాదప సంకులే |
      భ్రాతుః భార్య ఆర్తం ఆసీనం సుగ్రీవం ప్రియ దర్శనమ్ || 25


    • వయం తు హరి రాజం తం సుగ్రీవం సత్య సంగరమ్ |
      పరిచర్యామహే రాజ్యాత్ పూర్వజేన అవరొపితమ్ || 26


    • తతః తౌ చీర వసనౌ ధనుః ప్రవర పాణినౌ |
      ఋశ్యమూకస్య శైలస్య రమ్యం దేశం ఉపాగతౌ || 27


    • స తౌ దృష్ట్వా నర వ్యాఘ్రౌ ధన్వినౌ వానర ఋషభః |
      అభిప్లుతొ గిరేః తస్య శిఖరం భయ మొహితః || 28


    • తతః స శిఖరే తస్మిన్ వానర ఇంద్రొ వ్యవస్థితః |
      తయొః సమీపం మాం ఎవ ప్రేషయామాస సత్వరః || 29


    • తావ్ అహం పురుష వ్యాఘ్రౌ సుగ్రీవ వచనాత్ ప్రభూ |
      రూప లక్షణ సంపన్నౌ కృత అ~ంజలిః ఉపస్థితః || 30


    • తౌ పరిజ్~నాత తత్త్వ అర్థౌ మయా ప్రీతి సమన్వితౌ |
      పృష్ఠం ఆరొప్య తం దేశం ప్రాపితౌ పురుష ఋషభౌ || 31


    • నివేదితౌ చ తత్త్వేన సుగ్రీవాయ మహాత్మనే |
      తయొః అన్యొన్య సంభాషాత్ భృశం ప్రీతిః అజాయత || 32


    • తతస్తౌ ప్రీతిసంపన్నౌ హరి ఈశ్వర నర ఈశ్వరౌ |
      పరస్పర కృత ఆశ్వాసౌ కథయా పూర్వ వృత్తయా || 33


    • తం తతః సాంత్వయామాస సుగ్రీవం లక్ష్మణ ఆగ్రజః |
      స్త్రీ హేతొః వాలినా భ్రాత్రా నిరస్తం ఉరు తేజసా || 34


    • తతః త్వన్ నాశజం శొకం రామస్య అక్లిష్ట కర్మణః |
      లక్ష్మణొ వానర ఇంద్రాయ సుగ్రీవాయ న్యవేదయత్ || 35


    • స శ్రుత్వా వానర ఇంద్రః తు లక్ష్మణేన ఈరితం వచః |
      తదా ఆసీన్ నిష్ప్రభొ అత్యర్థం గ్రహ గ్రస్త ఇవ అంశుమాన్ || 36


    • తతః త్వత్ గాత్ర శొభీని రక్షసా హ్రియమాణయా |
      యాని ఆభరణ జాలాని పాతితాని మహీ తలే || 37
      తాని సర్వాణి రామాయ ఆనీయ హరి యూథపాః |
      సమ్హృష్టా దర్శయాం ఆసుః గతిం తు న విదుః తవ || 38


    • తాని రామాయ దత్తాని మయా ఎవ ఉపహృతాని చ |
      స్వనవంతి అవకీర్ణంతి తస్మిన్ విహత చేతసి || 39


    • తాని అంకే దర్శనీయాని కృత్వా బహు విధం తతః |
      తేన దేవ ప్రకాశేన దేవేన పరిదేవితం || 40


    • పశ్యతః తస్యా రుదతః తామ్యతః చ పునః పునః |
      ప్రాదీపయన్ దాశరథేః తాని శొక హుత అశనమ్ || 41


    • శయితం చ చిరం తేన దుహ్ఖ ఆర్తేన మహాత్మనా |
      మయా అపి వివిధైః వాక్యైః కృచ్ఛ్రాత్ ఉత్థాపితః పునః || 42


    • తాని దృష్ట్వా మహా**ర్హాణి దర్శయిత్వా ముహుః ముహుః |
      రాఘవః సహ సౌమిత్రిః సుగ్రీవే స న్యవేదయత్ || 43


    • స తవ అదర్శనాత్ ఆర్యే రాఘవః పరితప్యతే |
      మహతా జ్వలతా నిత్యం అగ్నినా ఇవ అగ్ని పర్వతః || 44


    • త్వత్ కృతే తం అనిద్రా చ శొకః చింతా చ రాఘవమ్ |
      తాపయంతి మహాత్మానం అగ్ని అగారం ఇవ అగ్నయః || 45


    • తవ అదర్శన శొకేన రాఘవః ప్రవిచాల్యతే |
      మహతా భూమి కంపేన మహాన్ ఇవ శిలా ఉచ్చయః || 46


    • కానానాని సురమ్యాణి నదీ ప్రస్రవణాని చ |
      చరన్ న రతిం ఆప్నొతి త్వం అపశ్యన్ నృప ఆత్మజే || 47


    • స త్వాం మనుజ శార్దూలః క్షిప్రం ప్రాప్స్యతి రాఘవః |
      సమిత్ర బాంధవం హత్వా రావణం జనక ఆత్మజే || 48


    • సహితౌ రామ సుగ్రీవావ్ ఉభావ్ అకురుతాం తదా |
      సమయం వాలినం హంతుం తవ చ అన్వేషణం తథా || 49


    • తతస్తాభ్యాం కుమారాభ్యాం వీరాభ్యాం స హరీశ్వరః |
      కిష్కింధాం సమూపాగమ్య వాలీ యుద్ధే నిపాతితః || 50


    • తతొ నిహత్య తరసా రామొ వాలినం ఆహవే |
      సర్వ ఋష్క హరి సంఘానాం సుగ్రీవం అకరొత్ పతిమ్ || 51


    • రామ సుగ్రీవయొః ఐక్యం దేవి ఎవం సమజాయత |
      హనూమంతం చ మాం విద్ధి తయొః దూతం ఇహ ఆగతమ్ || 52


    • స్వ రాజ్యం ప్రాప్య సుగ్రీవః సమనీయ మహాహరీన్ |
      త్వత్ అర్థం ప్రేషయామాస దిశొ దశ మహాబలాన్ || 53


    • ఆదిష్టా వానర ఇంద్రేణ సుగ్రీవేణ మహా**ొజసః |
      అద్రి రాజ ప్రతీకాశాః సర్వతః ప్రస్థితా మహీమ్ || 54


    • తతస్తే మార్గమాణా వై సుగ్రీవవచనాతురాః |
      చరంతి వసుధాం కృత్స్నాం వయమన్యే చ వానరాః || 55


    • అంగదొ నామ లక్ష్మీవాన్ వాలి సూనుః మహాబలః |
      ప్రస్థితః కపి శార్దూలః త్రిభాగ బల సంవృతః || 56


    • తేషాం నొ విప్రనష్టానాం వింధ్యే పర్వత సత్తమే |
      భృశం శొక పరీతనాం అహొ రాత్ర గణా గతాః || 57


    • తే వయం కార్య నైరాశ్యాత్ కాలస్య అతిక్రమేణ చ |
      భయాచ్ చ కపి రాజస్య ప్రాణాన్ త్యక్తుం వ్యవస్థితాః || 58


    • విచిత్య వన దుర్గాణి గిరి ప్రస్రవణాని చ |
      అనాసాద్య పదం దేవ్యాః ప్రాణాన్ త్యక్తుం వ్యవస్థితాః || 59


    • దృష్ట్వా ప్రాయొపవిష్టాంశ్చ సర్వాన్వానరపుంగవాన్ |
      భృశం శొక అర్ణవే మగ్నః పర్యదేవయత్ అంగదః || 60
      తవ నాశం చ వైదేహి వాలినః చ తథా వధమ్ |
      ప్రాయ ఉపవేశం అస్మాకం మరణం చ జటాయుషః || 61


    • తేషాం నః స్వామి సందేశాన్ నిరాశానాం ముమూర్షతామ్ |
      కార్య హేతొః ఇవ ఆయాతః శకునిః వీర్యవాన్ మహాన్ || 62


    • గృధ్ర రాజస్య సొదర్యః సంపాతిః నామ గృధ్ర రాట్ |
      శ్రుత్వా భ్రాతృ వధం కొపాత్ ఇదం వచనం అబ్రవీత్ || 63


    • యవీయాన్ కేన మే భ్రాతా హతః క్వ చ వినాశితః |
      ఎతత్ ఆఖ్యాతుం ఇచ్ఛామి భవద్భిః వానర ఉత్తమాః || 64


    • అంగదొ అకథయత్ తస్య జన స్థానే మహత్ వధమ్ |
      రక్షసా భీమ రూపేణ త్వాం ఉద్దిశ్య యథా తథమ్ || 65


    • జటాయొః తు వధం శ్రుత్వా దుహ్హితః సొ అరుణ ఆత్మజః |
      త్వాం ఆహ స వర ఆరొహే వసంతీం రావణ ఆలయే || 66


    • తస్య తత్ వచనం శ్రుత్వా సంపాతేః ప్రీతి వర్ధనమ్ |
      అంగద ప్రముఖాః సర్వే తతః సంప్రస్థితా వయమ్ || 67


    • వింధ్యాదుత్థాయ సంప్రాప్తాః సాగరస్యాంతముత్తరమ్ |
      త్వత్ దర్శన కృత ఉత్సాహా హృష్టాః తుష్టాః ప్లవంగమాః || 68


    • అంగదప్రముఖాః సర్వే వేలొపాంతముపస్థితాః |
      చింతాం జగ్ముః పునర్భీతాస్త్వద్దర్శనసముత్సుకాః || 69


    • అథ అహం హరి సైన్యస్య సాగరం దృశ్య సీదతః |
      వ్యవధూయ భయం తీవ్రం యొజనానాం శతం ప్లుతః || 70


    • లంకా చ అపి మయా రాత్రౌ ప్రవిష్టా రాక్షస ఆకులా |
      రావణః చ మయా దృష్టః త్వం చ శొక నిపీడితా || 71


    • ఎతత్ తే సర్వం ఆఖ్యాతం యథా వృత్తం అనిందితే |
      అభిభాషస్వ మాం దేవి దూతొ దాశరథేః అహమ్ || 72


    • త్వం మాం రామ కృత ఉద్యొగం త్వన్ నిమిత్తం ఇహ ఆగతమ్ |
      సుగ్రీవ సచివం దేవి బుధ్యస్వ పవన ఆత్మజమ్ || 73


    • కుశలీ తవ కాకుత్స్థః సర్వ శస్త్రభృతాం వరః |
      గురొః ఆరాధనే యుక్తొ లక్ష్మణః చ సులక్షణః || 74


    • తస్య వీర్యవతొ దేవి భర్తుః తవ హితే రతః |
      అహం ఎకః తు సంప్రాప్తః సుగ్రీవ వచనాత్ ఇహ || 75


    • మయా ఇయం అసహాయేన చరతా కామ రూపిణా |
      దక్షిణా దిగ్ అనుక్రాంతా త్వన్ మార్గ విచయ ఎషిణా || 76


    • దిష్ట్యా అహం హరి సైన్యానాం త్వన్ నాశం అనుశొచతామ్ |
      అపనేష్యామి సంతాపం తవ అభిగమ శంసనాత్ || 77


    • దిష్ట్యా హి న మమ వ్యర్థం దేవి సాగర లంఘనమ్ |
      ప్రాప్స్యామి అహం ఇదం దిష్ట్యా త్వత్ దర్శన కృతం యశః || 78


    • రాఘవః చ మహావీర్యః క్షిప్రం త్వాం అభిపత్స్యతే |
      సమిత్ర బాంధవం హత్వా రావణం రాక్షస అధిపమ్ || 79


    • కౌరజొ నామ వైదేహి గిరీణాం ఉత్తమొ గిరిః |
      తతొ గచ్ఛతి గొ కర్ణం పర్వతం కేసరీ హరిః || 80


    • స చ దేవ ఋషిభిః దృష్టః పితా మమ మహాకపిః |
      తీర్థే నదీ పతేః పుణ్యే శంబ సాదనం ఉద్ధరత్ || 81


    • తస్య అహం హరిణః క్షేత్రే జాతొ వాతేన మైథిలి |
      హనూమాన్ ఇతి విఖ్యాతొ లొకే స్వేన ఎవ కర్మణా || 82


    • విశ్వాసార్థం తు వైదేహి భర్తురుక్తా మయా గుణాః |
      విశ్వాస అర్థం తు వైదేహి భర్తుః ఉక్తా మయా గుణాః || 83


    • ఎవం విశ్వాసితా సీతా హేతుభిః శొక కర్శితా |
      ఉపపన్నైః అభిజ్~నానైః దూతం తం అవగచ్ఛతి || 84


    • అతులం చ గతా హర్షం ప్రహర్షేణ తు జానకీ |
      నేత్రాభ్యాం వక్ర పక్ష్మాభ్యాం ముమొచ ఆనందజం జలమ్ || 85


    • చారు తచ్ చ ఆననం తస్యాః తామ్ర శుక్ల ఆయత ఈక్షణమ్ |
      అశొభత విశాల అక్ష్యా రాహు ముక్త ఇవ ఉడు రాట్ || 86


    • హనూమంతం కపిం వ్యక్తం మన్యతే న అన్యథా ఇతి సా |
      అథ ఉవాచ హనూమాన్ తాం ఉత్తరం ప్రియ దర్శనామ్ || 87


    • ఎతత్తే సర్వమాఖ్యాతం సమాశ్వసిహి మైథిలి |
      కిం కరొమి కథం వా తే రొచతే ప్రతియామ్యహం || 88


    • హతే అసురే సమ్యతి శంబ సాదనే |
      కపి ప్రవీరేణ మహర్షి చొదనాత్ |
      తతొ అస్మి వాయు ప్రభవొ హి మైథిలి |
      ప్రభావతః తత్ ప్రతిమః చ వానరః || 89


    • ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే పంచత్రింశః సర్గః