సుందరకాండ 14


    • స ముహూర్తం ఇవ ధ్యత్వా మనసా చ అధిగమ్య తామ్ |
      అవప్లుతొ మహా తేజాః ప్రాకారం తస్య వేశ్మనః || 1


    • స తు సమ్హృష్ట సర్వ అంగః ప్రాకారస్థొ మహా కపిః |
      పుష్పిత అగ్రాన్ వసంత ఆదౌ దదర్శ వివిధాన్ ద్రుమాన్ || 2
      సాలాన్ అశొకాన్ భవ్యామ్ః చ చంపకామ్ః చ సుపుష్పితాన్ |
      ఉద్దాలకాన్ నాగ వృక్షామ్ః చూతాన్ కపి ముఖాన్ అపి || 3


    • అథ ఆమ్ర వణ సంచన్నాం లతా శత సమావృతామ్ |
      జ్యా ముక్త ఇవ నారాచః పుప్లువే వృక్ష వాటికామ్ || 4


    • స ప్రవిష్య విచిత్రాం తాం విహగైర్ అభినాదితామ్ |
      రాజతైః కాంచనైః చైవ పాదపైః సర్వతొ వృతామ్ || 5
      విహగైర్ మృగ సంఘైః చ విచిత్రాం చిత్ర కాననామ్ |
      ఉదిత ఆదిత్య సంకాశాం దదర్శ హనుమాన్ కపిః || 6
      వృతాం నానా విధైర్ వృక్షైః పుష్ప ఉపగ ఫల ఉపగైః |
      కొకిలైర్ భృంగ రాజైః చ మత్తైర్ నిత్య నిషేవితామ్ || 7
      ప్రహృష్ట మనుజే కలే మృగ పక్షి సమాకులే |
      మత్త బర్హిణ సంఘుష్టాం నానా ద్విజ గణ ఆయుతామ్ || 8


    • మార్గమాణొ వర ఆరొహాం రాజ పుత్రీం అనిందితామ్ |
      సుఖ ప్రసుప్తాన్ విహగాన్ బొధయాం ఆస వానరః || 9


    • ఉత్పతద్భిర్ ద్విజ గణైః పక్షైః సాలాః సమాహతాః |
      అనేక వర్ణా వివిధా ముముచుః పుష్ప వృష్టయః || 10


    • పుష్ప అవకీర్ణః శుశుభే హనుమాన్ మారుత ఆత్మజః |
      అశొక వనికా మధ్యే యథా పుష్పమయొ గిరిః || 11


    • దిశః సర్వ అభిదావంతం వృక్ష షణ్డ గతం కపిమ్ |
      దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని వసంత ఇతి మేనిరే || 12


    • వృక్షేభ్యః పతితైః పుష్పైర్ అవకీర్ణా పృథగ్ విధైః |
      రరాజ వసుధా తత్ర ప్రమదా ఇవ విభూషితా || 13


    • తరస్వినా తే తరవః తరసా అభిప్రకంపితాః |
      కుసుమాని విచిత్రాణి ససృజుః కపినా తదా || 14


    • నిర్ధూత పత్ర శిఖరాః శీర్ణ పుష్ప ఫల ద్రుమాః |
      నిక్షిప్త వస్త్ర ఆభరణా ధూర్తా ఇవ పరాజితాః || 15


    • హనూమతా వేగవతా కంపితాః తే నగ ఉత్తమాః |
      పుష్ప పర్ణ ఫలాని ఆశు ముముచుః పుష్ప శాలినః || 16


    • విహంగ సంఘైర్ హీనాః తే స్కంధ మాత్ర ఆశ్రయా ద్రుమాః |
      బభూవుర్ అగమాః సర్వే మారుతేన ఇవ నిర్ధుతాః || 17


    • విధూత కేశీ యువతిర్ యథా మృదిత వర్ణికా |
      నిష్పీత శుభ దంత ఒష్ఠీ నఖైర్ దంతైః చ విక్షతా || 18
      తథా లాంగూల హస్తైః చ చరణాభ్యాం చ మర్దితా |
      బభూవ అశొక వనికా ప్రభగ్న వర పాదపా || 19


    • మహా లతానాం దామాని వ్యధమత్ తరసా కపిః |
      యథా ప్రావృషి వింధ్యస్య మేఘ జాలాని మారుతః || 20


    • స తత్ర మణి భూమీః చ రాజతీః చ మనొ రమాః |
      తథా కాంచన భూమీః చ విచరన్ దదృశే కపిః || 21


    • వాపీః చ వివిధ ఆకారాః పూర్ణాః పరమ వారిణా |
      మహా అర్హైర్ మణి సొపానైర్ ఉపపన్నాః తతః తతః || 22
      ముక్తా ప్రవాల సికతా స్ఫటిక అంతర కుట్టిమాః |
      కాంచనైః తరుభిః చిత్రైః తీరజైర్ ఉపశొభితాః || 23
      ఫుల్ల పద్మ ఉత్పల వనాః చక్ర వాక ఉపకూజితాః |
      నత్యూహ రుత సంఘుష్టా హంస సారస నాదితాః || 24
      దీర్ఘాభిర్ ద్రుమ యుక్తాభిః సరిద్భిః చ సమంతతః |
      అమృత ఉపమ తొయాభిః శివాభిర్ ఉపసంస్కృతాః || 25
      లతా శతైర్ అవతతాః సంతానక సమావృతాః |
      నానా గుల్మ ఆవృత వనాః కర వీర కృత అంతరాః || 26


    • తతొ అంబు ధర సంకాశం ప్రవృద్ధ శిఖరం గిరిమ్ |
      విచిత్ర కూటం కూటైః చ సర్వతః పరివారితమ్ || 27
      శిలా గృహైర్ అవతతం నానా వృక్షైః సమావృతమ్ |
      దదర్శ కపి శార్దూలొ రమ్యం జగతి పర్వతమ్ || 28


    • దదర్శ చ నగాత్ తస్మాన్ నదీం నిపతితాం కపిః |
      అంకాద్ ఇవ సముత్పత్య ప్రియస్య పతితాం ప్రియామ్ || 29
      జలే నిపతిత అగ్రైః చ పాదపైర్ ఉపశొభితామ్ |
      వార్యమాణాం ఇవ క్రుద్ధాం ప్రమదాం ప్రియ బంధుభిః || 30
      పునర్ ఆవృత్త తొయాం చ దదర్శ స మహా కపిః |
      ప్రసన్నాం ఇవ కాంతస్య కాంతాం పునర్ ఉపస్థితామ్ || 31


    • తస్య అదూరాత్ స పద్మిన్యొ నానా ద్విజ గణ ఆయుతాః |
      దదర్శ కపి శార్దూలొ హనుమాన్ మారుత ఆత్మజః || 32


    • కృత్రిమాం దీర్ఘికాం చ అపి పూర్ణాం శీతేన వారిణా |
      మణి ప్రవర సొపానాం ముఖ్తా సికత శొభితామ్ || 33
      వివిధైర్ మృగ సంఘైః చ విచిత్రాం చిత్ర కాననామ్ |
      ప్రాసాదైః సుమహద్భిః చ నిర్మితైర్ విశ్వ కర్మణా || 34
      కాననైః కౄత్రిమైః చ అపి సర్వతః సమలంకృతామ్ |


    • యే కేచిత్ పాదపాః తత్ర పుష్ప ఉపగ ఫల ఉపగాః || 35
      సచ్ చత్రాః సవితర్దీకాః సర్వే సౌవర్ణ వేదికాః |


    • లతా ప్రతానైః బహుభిః పర్ణైః చ బహుభిర్ వృతామ్ || 36
      కాంచనీం శింశుపాం ఎకాం దదర్శ స మహా కపిః |
      వృతాం హేమమయూభిస్తు వేదికాభిః సమంతతః || 37


    • సొ అపశ్యద్ భూమి భాగామ్ః చ గర్త ప్రస్రవణాని చ |
      సువర్ణ వృక్షాన్ అపరాన్ దదర్శ శిఖి సమ్నిభాన్ || 38


    • తేషాం ద్రుమాణాం ప్రభయా మేరొర్ ఇవ మహా కపిః |
      అమన్యత తదా వీరః కాంచనొ అస్మి ఇతి వానరః || 39


    • తాం కాంచనైః తరు గణైర్ మారుతేన చ వీజితామ్ |
      కింకిణీ శత నిర్ఘొషాం దృష్ట్వా విస్మయం ఆగమత్ || 40


    • స పుష్పిత అగ్రాం రుచిరాం తరుణ అంకుర పల్లవామ్ |
      తాం ఆరుహ్య మహా వేగః శింశపాం పర్ణ సంవృతామ్ || 41


    • ఇతొ ద్రక్ష్యామి వైదేహీం రామ దర్శన లాలసామ్ |
      ఇతః చ ఇతః చ దుహ్ఖ ఆర్తాం సంపతంతీం యదృచ్చయా || 42


    • అశొక వనికా చ ఇయం దృఢం రమ్యా దురాత్మనః |
      చంపకైః చందనైః చ అపి బకులైః చ విభూషితా || 43


    • ఇయం చ నలినీ రమ్యా ద్విజ సంఘ నిషేవితా |
      ఇమాం సా రామ మహిషీ నూనం ఎష్యతి జానకీ || 44


    • సా రామ రామ మహిషీ రాఘవస్య ప్రియా సదా |
      వన సంచార కుశలా నూనం ఎష్యతి జానకీ || 45


    • అథవా మృగ శావ అక్షీ వనస్య అస్య విచక్షణా |
      వనం ఎష్యతి సా చ ఇహ రామ చింతా అనుకర్శితా || 46


    • రామ శొక అభిసంతప్తా సా దేవీ వామ లొచనా |
      వన వాస రతా నిత్యం ఎష్యతే వన చారిణీ || 47


    • వనే చరాణాం సతతం నూనం స్పృహయతే పురా |
      రామస్య దయితా భార్యా జనకస్య సుతా సతీ|| 48


    • సంధ్యా కాల మనాః శ్యామా ధ్రువం ఎష్యతి జానకీ |
      నదీం చ ఇమాం శివ జలాం సంధ్యా అర్థే వర వర్ణినీ || 49


    • తస్యాః చ అపి అనురూపేయం అశొక వనికా శుభా |
      శుభా యా పార్థివ ఇంద్రస్య పత్నీ రామస్య సమ్మితా || 50


    • యది జివతి సా దేవీ తారా అధిప నిభ ఆననా |
      ఆగమిష్యతి సా అవశ్యం ఇమాం శివ జలాం నదీమ్ || 51


    • ఎవం తు మత్వా హనుమాన్ మహాత్మా |
      ప్రతీక్షమాణొ మనుజ ఇంద్ర పత్నీమ్ ||
      అవేక్షమాణః చ దదర్శ సర్వమ్ |
      సుపుష్పితే పర్ణ ఘనే నిలీనః || 52


    • ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరక్స్స్ణ్డే చతుర్దశః సర్గః