సుందరకాండ 37


    • సా సీతా తత్ వచనం శ్రుత్వా పూర్ణ చంద్ర నిభ ఆననా |
      హనూమంతం ఉవాచ ఇదం ధర్మ అర్థ సహితం వచః || 1


    • అమృతం విష సంసృష్టం త్వయా వానర భాషితమ్ |
      యచ్ చ న అన్య మనా రామొ యచ్ చ శొక పరాయణః || 2


    • ఐశ్వర్యే వా సువిస్తీర్ణే వ్యసనే వా సుదారుణే |
      రజ్జ్వా ఇవ పురుషం బద్ధ్వా కృత అంతః పరికర్షతి || 3


    • విధిః నూనం అసమ్హార్యః ప్రాణినాం ప్లవగ ఉత్తమ |
      సౌమిత్రిం మాం చ రామం చ వ్యసనైః పశ్య మొహితాన్ || 4


    • శొకస్య అస్య కదా పారం రాఘవొ అధిగమిష్యతి |
      ప్లవమానః పరిశ్రాంతొ హత నౌః సాగరే యథా || 5


    • రాక్షసానాం క్షయం కృత్వా సూదయిత్వా చ రావణమ్ |
      లంకాం ఉన్మూలితాం కృత్వా కదా ద్రక్ష్యతి మాం పతిః || 6


    • స వాచ్యః సంత్వరస్వ ఇతి యావత్ ఎవ న పూర్యతే |
      అయం సంవత్సరః కాలః తావద్త్ హి మమ జీవితమ్ || 7


    • వర్తతే దశమొ మాసొ ద్వౌ తు శేషౌ ప్లవంగమ |
      రావణేన నృశంసేన సమయొ యః కృతొ మమ || 8


    • విభీషణేన చ భ్రాత్రా మమ నిర్యాతనం ప్రతి |
      అనునీతః ప్రయత్నేన న చ తత్ కురుతే మతిమ్ || 9


    • మమ ప్రతిప్రదానం హి రావణస్య న రొచతే |
      రావణం మార్గతే సంఖ్యే మృత్యుః కాల వశం గతమ్ || 10


    • జ్యేష్ఠా కన్యా అనలా నమ విభీషణ సుతా కపే |
      తయా మమ ఎతత్ ఆఖ్యాతం మాత్రా ప్రహితయా స్వయమ్ || 11


    • ఆశంస ఇతి హరి శ్రేష్ఠ క్షిప్రం మాం ప్రాప్స్యతే పతిః |
      అంతః ఆత్మా హి మే శుద్ధః తస్మిన్ చ బహవొ గుణాః || 12


    • ఉత్సాహః పౌరుషం సత్త్వం ఆనృశంస్యం కృతజ్~నతా |
      విక్రమః చ ప్రభావః చ సంతి వానర రాఘవే || 13


    • చతుర్దశ సహస్రాణి రాక్షసానాం జఘాన యః |
      జన స్థానే వినా భ్రాత్రా శత్రుః కః తస్య న ఉద్విజేత్ || 14


    • న స శక్యః తులయితుం వ్యసనైః పురుష ఋషభః |
      అహం తస్య అనుభావజ్~నా శక్రస్య ఇవ పులొమజా || 15


    • శర జాల అంశుమాన్ శూరః కపే రామ దివా కరః |
      శత్రు రక్షొమయం తొయం ఉపశొషం నయిష్యతి || 16


    • ఇతి సంజల్పమానాం తాం రామ అర్థే శొక కర్శితామ్ |
      అశ్రు సంపూర్ణ వదనాం ఉవాచ హనుమాన్ కపిః || 17


    • శ్రుత్వా ఎవ తు వచొ మహ్యం క్షిప్రం ఎష్యతి రాఘవః |
      చమూం ప్రకర్షన్ మహతీం హరి ఋక్ష గణ సంకులామ్ || 18


    • అథవా మొచయిష్యామి తాం అద్య ఎవ హి రాక్షసాత్ |
      అస్మాత్ దుహ్ఖాత్ ఉపారొహ మమ పృష్ఠం అనిందితే || 19


    • త్వం హి పృష్ఠ గతాం కృత్వా సంతరిష్యామి సాగరమ్ |
      శక్తిః అస్తి హి మే వొఢుం లంకాం అపి సరావణామ్ || 20


    • అహం ప్రస్రవణస్థాయ రాఘవాయ అద్య మైథిలి |
      ప్రాపయిష్యామి శక్రాయ హవ్యం హుతం ఇవ అనలః || 21


    • ద్రక్ష్యసి అద్య ఎవ వైదేహి రాఘవం సహ లక్ష్మణమ్ |
      వ్యవసాయ సమాయుక్తం విష్ణుం దైత్య వధే యథా || 22


    • త్వత్ దర్శన కృత ఉత్సాహం ఆశ్రమస్థం మహాబలమ్ |
      పురందరం ఇవ ఆసీనం నాగ రాజస్య మూర్ధని || 23


    • పృష్ఠం ఆరొహ మే దేవి మా వికాంక్షస్వ శొభనే |
      యొగం అన్విచ్ఛ రామేణ శశ అంకేన ఇవ రొహిణీ || 24


    • కథయంతి ఇవ చంద్రేణ సూర్యేణ ఇవ సువర్చలా |
      మత్ పృష్ఠం అధిరుహ్య త్వం తర ఆకాశ మహా**ర్ణవమ్ || 25


    • న హి మే సంప్రయాతస్య త్వాం ఇతొ నయతొ అంగనే |
      అనుగంతుం గతిం శక్తాః సర్వే లంకా నివాసినః || 26


    • యథా ఎవ అహం ఇహ ప్రాప్తః తథైవ అహం అసంశయమ్ |
      యాస్యామి పశ్య వైదేహి త్వాం ఉద్యమ్య విహాయసమ్ || 27


    • మైథిలీ తు హరి శ్రేష్ఠాత్ శ్రుత్వా వచనం అద్భుతమ్ |
      హర్ష విస్మిత సర్వ అంగీ హనూమంతం అథ అబ్రవీత్ || 28


    • హనూమన్ దూరం అధ్వనం కథం మాం వొఢుం ఇచ్ఛసి |
      తత్ ఎవ ఖలు తే మన్యే కపిత్వం హరి యూథప || 29


    • కథం వా అల్ప శరీరః త్వం మాం ఇతొ నేతుం ఇచ్ఛసి |
      సకాశం మానవ ఇంద్రస్య భర్తుః మే ప్లవగ ఋషభ || 30


    • సీతాయా వచనం శ్రుత్వా హనూమాన్ మారుత ఆత్మజః |
      చింతయామాస లక్ష్మీవాన్ నవం పరిభవం కృతమ్ || 31


    • న మే జానాతి సత్త్వం వా ప్రభావం వా అసిత ఈక్షణా |
      తస్మాత్ పశ్యతు వైదేహీ యత్ రూపం మమ కామతః || 32


    • ఇతి సంచింత్య హనుమాన్ తదా ప్లవగ సత్తమః |
      దర్శయామాస వైదేహ్యాః స్వరూపం అరి మర్దనః || 33


    • స తస్మాత్ పాదపాత్ ధీమాన్ ఆప్లుత్య ప్లవగ ఋషభః |
      తతొ వర్ధితుం ఆరేభే సీతా ప్రత్యయ కారణాత్ || 34


    • మేరు మందార సంకాశొ బభౌ దీప్త అనల ప్రభః |
      అగ్రతొ వ్యవతస్థే చ సీతాయా వానర ఋషభః || 35


    • హరిః పర్వత సంకాశః తామ్ర వక్త్రొ మహాబలః |
      వజ్ర దంష్ట్ర నఖొ భీమొ వైదేహీం ఇదం అబ్రవీత్ || 36


    • సపర్వత వన ఉద్దేశాం సాట్ట ప్రాకార తొరణామ్ |
      లంకాం ఇమాం సనథాం వా నయితుం శక్తిః అస్తి మే || 37


    • తత్ అవస్థాప్య తాం బుద్ధిః అలం దేవి వికాంక్షయా |
      విశొకం కురు వైదేహి రాఘవం సహ లక్ష్మణమ్ || 38


    • తం దృష్ట్వా అచల సంకాశం ఉవాచ జనక ఆత్మజా |
      పద్మ పత్ర విశాల అక్షీ మారుతస్య ఔరసం సుతమ్ || 39


    • తవ సత్త్వం బలం చైవ విజానామి మహాకపే |
      వాయొః ఇవ గతిం చ అపి తేజః చ అగ్నిః ఇవ అద్భుతమ్ || 40


    • ప్రాకృతొ అన్యః కథం చ ఇమాం భూమిం ఆగంతుం అర్హతి |
      ఉదధేః అప్రమేయస్య పారం వానర పుంగవ || 41


    • జానామి గమనే శక్తిం నయనే చ అపి తే మమ |
      అవశ్యం సాంప్రధార్య ఆశు కార్య సిద్ధిః ఇహ ఆత్మనః || 42


    • అయుక్తం తు కపి శ్రేష్ఠ మయా గంతుం త్వయా సహ |
      వాయు వేగ సవేగస్య వేగొ మాం మొహయేత్ తవ || 43


    • అహం ఆకాశం ఆసక్తా ఉపరి ఉపరి సాగరమ్ |
      ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాత్ భయాత్ వేగేన గచ్ఛతః || 44


    • పతితా సాగరే చ అహం తిమి నక్ర ఝష ఆకులే |
      భయేయం ఆశు వివశా యాదసాం అన్నం ఉత్తమమ్ || 45


    • న చ శక్ష్యే త్వయా సార్ధం గంతుం శత్రు వినాశన |
      కలత్రవతి సందేహః త్వయి అపి స్యాత్ అసంశయమ్ || 46


    • హ్రియమాణాం తు మాం దృష్ట్వా రాక్షసా భీమ విక్రమాః |
      అనుగచ్ఛేయుః ఆదిష్టా రావణేన దురాత్మనా || 47


    • తైః త్వం పరివృతః శూరైః శూలం ఉద్గర పాణిభిః |
      భవేః త్వం సంశయం ప్రాప్తొ మయా వీర కలత్రవాన్ || 48


    • సాయుధా బహవొ వ్యొమ్ని రాక్షసాః త్వం నిరాయుధః |
      కథం శక్ష్యసి సమ్యాతుం మాం చైవ పరిరక్షితుమ్ || 49


    • యుధ్యమానస్య రక్షొభిః తతః తైః క్రూర కర్మభిః |
      ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠత్ భయ ఆర్తా కపి సత్తమ || 50


    • అథ రక్షాంసి భీమాని మహాంతి బలవంతి చ |
      కథంచిత్ సాంపరాయే త్వాం జయేయుః కపి సత్తమ || 51


    • అథవా యుధ్యమానస్య పతేయం విముఖస్య తే |
      పతితాం చ గృహీత్వా మాం నయేయుః పాప రాక్షసాః || 52


    • మాం వా హరేయుః త్వద్త్ హస్తాత్ విశసేయుః అథ అపి వా |
      అవ్యవస్థౌ హి దృశ్యేతే యుద్ధే జయ పరాజయౌ || 53


    • అహం వా అపి విపద్యేయం రక్షొభిః అభితర్జితా |
      త్వత్ ప్రయత్నొ హరి శ్రేష్ఠ భవేన్ నిష్ఫల ఎవ తు || 54


    • కామం త్వం అపి పర్యాప్తొ నిహంతుం సర్వ రాక్షసాన్ |
      రాఘవస్య యశొ హీయేత్ త్వయా శస్తైః తు రాక్షసైః || 55


    • అథవా ఆదాయ రక్షాంసి న్యస్యేయుః సంవృతే హి మామ్ |
      యత్ర తే న అభిజానీయుః హరయొ న అపి రాఘవః || 56


    • ఆరంభః తు మత్ అర్థొ అయం తతః తవ నిరర్థకః |
      త్వయా హి సహ రామస్య మహాన్ ఆగమనే గుణః || 57


    • మయి జీవితం ఆయత్తం రాఘవస్య మహాత్మనః |
      భ్రాతృ**ృణాం చ మహాబాహొ తవ రాజ కులస్య చ || 58


    • తౌ నిరాశౌ మత్ అర్థే తు శొక సంతాప కర్శితౌ |
      సహ సర్వ ఋక్ష హరిభిః త్యక్ష్యతః ప్రాణ సంగ్రహమ్ || 59


    • భర్తుః భక్తిం పురః కృత్య రామాత్ అన్యస్య వానర |
      న అహం స్ప్రష్టుం పదా గాత్రం ఇచ్ఛేయం వానర ఉత్తమ || 60


    • యత్ అహం గాత్ర సంస్పర్శం రావణస్య గతా బలాత్ |
      అనీశా కిం కరిష్యామి వినాథా వివశా సతీ || 61


    • యది రామొ దశగ్రీవం ఇహ హత్వా సరాక్షసమ్ |
      మాం ఇతొ గృహ్య గచ్ఛేత తత్ తస్య సదృశం భవేత్ || 62


    • శ్రుతా హి దృష్టాః చ మయా పరాక్రమా |
      మహాత్మనః తస్య రణ అవమర్దినః |
      న దేవ గంధర్వ భుజంగ రాక్షసా |
      భవంతి రామేణ సమా హి సమ్యుగే || 63


    • సమీక్ష్య తం సమ్యతి చిత్ర కార్ముకమ్ |
      మహాబలం వాసవ తుల్య విక్రమమ్ |
      సలక్ష్మణం కొ విషహేత రాఘవమ్ |
      హుత అశనం దీప్తం ఇవ అనిల ఈరితమ్ || 64


    • సలక్ష్మణం రాఘవం ఆజి మర్దనమ్ |
      దిశా గజం మత్తం ఇవ వ్యవస్థితమ్ |
      సహేత కొ వానర ముఖ్య సమ్యుగే |
      యుగ అంత సూర్య ప్రతిమం శర అర్చిషమ్ || 65


    • స మే హరి శ్రేష్ఠ సలక్ష్మణం పతిమ్ |
      సయూథపం క్షిప్రం ఇహ ఉపపాదయ |
      చిరాయ రామం ప్రతి శొక కర్శితామ్ |
      కురుష్వ మాం వానర ముఖ్య హర్షితామ్ || 66


    • ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే సప్తత్రింశః సర్గః