సుందరకాండ 54


    • వీక్షమాణః తతొ లంకాం కపిః కృత మనొ రథః |
      వర్ధమాన సముత్సాహః కార్య శేషం అచింతయత్ || 1


    • కిం ను ఖల్వ్ అవిశిష్టం మే కర్తవ్యం ఇహ సాంప్రతమ్ |
      యత్ ఎషాం రక్షసాం భూయః సంతాప జననం భవేత్ || 2


    • వనం తావత్ ప్రమథితం ప్రకృష్టా రాక్షసా హతాః |
      బల ఎక దేశః క్షపితః శేషం దుర్గ వినాశనమ్ || 3


    • దుర్గే వినాశితే కర్మ భవేత్ సుఖ పరిశ్రమమ్ |
      అల్ప యత్నేన కార్యే అస్మిన్ మమ స్యాత్ సఫలః శ్రమః || 4


    • యొ హి అయం మమ లాంగూలే దీప్యతే హవ్య వాహనః |
      అస్య సంతర్పణం న్యాయ్యం కర్తుం ఎభిః గృహ ఉత్తమైః || 5


    • తతః ప్రదీప్త లాంగూలః సవిద్యుత్ ఇవ తొయదః |
      భవన అగ్రేషు లంకాయా విచచార మహాకపిః || 6


    • గృహాద్గృహం రాక్షసానాముద్యానాని చ వానరః |
      వీక్షమాణొ హ్యసంత్రస్తః ప్రాసాదాంశ్చ చచార సః || 7


    • అవప్లుత్య మహావేగః ప్రహస్తస్య నివేశనమ్ |
      అగ్నిం తత్ర స నిక్షిప్య శ్వసనేన సమొ బలీ || 8
      తతొ౽న్యత్పుప్లువే వేశ్మ మహాపార్శ్వస్య వీర్యవాన్ |
      ముమొచ హనుమాన్ అగ్నిం కాల అనల శిఖా ఉపమమ్ || 9


    • వజ్రదంష్ట్ర స్య చ తదా పుప్లువే స మహాకపిః |
      శుకస్య చ మహాతేజాః సారణస్య చ ధీమతః || 10


    • తథా చేంద్రజితొ వేశ్మ దదాహ హరియూథపః |
      జంబుమాలేః సుమాలేశ్చ దదాహ భవనం తతః || 11
      రశ్మికేతొశ్చ భవనం సూర్యశత్రొస్తథైవ చ |
      హ్రస్వకర్ణస్య దంష్ట్రస్య రొమశస్య చ రక్షసః || 12
      యుద్ధొన్మత్తస్య మత్తస్య ధ్వజగ్రీవస్య రక్షసః |
      విద్యుజ్జిహ్వస్య ఘొరస్య తథా హస్తిముఖస్య చ || 13
      కరాళస్య పిశాచస్య శొణితాక్షస్య చైవ హి |
      కుంభకర్ణస్య భవనం మకరాక్షస్య చైవ హి || 14
      యజ్ఙశత్రొశ్చ భవనం బ్రహ్మశత్రొస్తథైవ చ|
      నరాంతకస్య కుంభస్య నికుంభస్య దురాత్మనః || 15
      వర్జయిత్వా మహాతేజా విభీషణగృహం ప్రతి |
      క్రమమాణః క్రమేణైవ దదాహ హరిపుంగవః || 16


    • తేషు తేషు మహార్హేషు భవనేషు మహాయశాః |
      గృహేష్వృద్ధిమతామృద్ధిం దదాహ స మహాకపిః || 17


    • సర్వేషాం సమతిక్రమ్య రాక్షసేంద్రస్య వీర్యవాన్ |
      ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రావణస్య నివేశనమ్ || 18


    • తతస్తస్మిన్ గృహే ముఖ్యే నానారత్నవిభూషితే |
      మేరుమందరసంకాశే సర్వమంగళశొభితే || 19
      ప్రదీప్తమగ్నిముత్సృజ్య లాంగూలాగ్రే ప్రతిష్ఠితమ్ |
      ననాద హనుమాన్ వీరొ యుగాంతజలదొ యథా || 20


    • శ్వసనేన చ సమ్యొగాత్ అతివేగొ మహాబలః |
      కాల అగ్నిః ఇవ జజ్వాల ప్రావర్ధత హుత అశనః || 21


    • ప్రదీప్తం అగ్నిం పవనః తేషు వేశ్మసు చారయత్ |
      అభూచ్ఛ్వసనసమ్యొగాదతివేగొ హుతాశనః || 22


    • తాని కాంచన జాలాని ముక్తా మణిమయాని చ |
      భవనాని అవశీర్యంత రత్నవంతి మహాంతి చ || 23


    • సంజజ్ఙే తుములః శబ్దొ రాక్షసానాం ప్రధావతామ్ |
      స్వగృ**ిహస్య పరిత్రాణే భగ్నొత్సాహొర్జి**శ్రియామ్ || 24
      నూనేమేషా౽గ్నిరాయాతః కపిరూపేణ హా ఇతి |


    • క్రందంత్యః సహసా పేతుః స్తనంధయధరాః స్త్రియః || 25
      కాశ్చిరగ్నిపరీతేభ్యొ హర్మ్యేభ్యొ ముక్తమూర్ధజాః |
      పతంత్యొ రేజిరే౽భ్రేభ్యః సౌదామిన్య ఇవాంబరాత్ || 26


    • వజ్ర విద్రుమ వైదూర్య ముక్తా రజత సమ్హితాన్ |
      విచిత్రాన్ భవనాత్ ధాతూన్ స్యందమానాన్ దదర్శ సః || 27


    • న అగ్నిః తృప్యతి కాష్ఠానాం తృణానాం చ యథా తథా |
      హనూమాన్ రాక్షస ఇంద్రాణాం వధే కించిన్ న తృప్యతి || 28
      న హనూమద్విశస్తానాం రాక్షసానాం వసుంధరా |


    • క్వచిత్కింశుకసంకాశాః క్వచిచ్ఛాల్మలిసన్నిభాః || 29
      క్వచిత్కుంకుమసంకాశాః శిఖా వహ్నేశ్చకాశిరే |


    • హనూమతా వేగవతా వానరేణ మహాత్మనా |
      లంకాపురం ప్రదగ్ధం తద్రుద్రేణ త్రిపురం యథా || 30


    • తతస్తు లంకాపురపర్వతాగ్రే |
      స్ముత్థితొ భీమపరాక్రమొ౽గ్నిః |
      ప్రసార్య చూడావలయం ప్రదీప్తొ |
      హనూమతా వేగవతా విసృష్టః || 31


    • యుగాంతకాలానలతుల్యవేగః |
      సమారుతొ౽గ్నిర్వవృధే దివస్పృక్ |
      విధూమరశ్మిర్భవనేషు సక్తొ |
      రక్షః శరీరాజ్యసమర్పితార్చిః || 32


    • ఆదిత్యకొటీసదృశః సుతేజా |
      లంకాం సమస్తాం పరివార్య తిష్ఠన్ |
      శబ్దైరనేకైరశనిప్రరూడై |
      ర్భిందన్నివాణ్డం ప్రబభౌ మహాగ్నిః || 33


    • తత్రాంబరాదగ్నిరతిప్రవృద్ధొ |
      రూక్షప్రభః కింశుకపుష్పచూడాః |
      నిర్వాణధూమాకులరాజయశ్చ |
      నీలొత్పలాభాః ప్రచకాశిరే౽భ్రాః || 34


    • వజ్రీ మహేంద్రస్త్రిదశేశ్వరొ వా |
      సాక్షాద్యమొ వా వరుణొ౽నిలొ వా |
      రుద్రొగ్నిరర్కొ ధనదశ్చ సొమొ |
      న వానరొ౽యం స్వయమేవ కాలః | 35


    • కిం బ్రహ్మణ సర్వపితామహస్య |
      సర్వస్య ధాతుశ్చతురాననస్య |
      ఇహాగతొ వానరరూపధారీ |
      రక్షొపసమ్హారకరః ప్రతాపః 36


    • కిం వైష్ణవం వా కపిరూపమేత్య |
      రక్షొవినాశాయ పరం సుతేజః |
      అనంతమవ్యక్తమచింత్యమేకమ్ |
      స్వమాయయా సాంప్రతమాగతం వా 37


    • ఇత్యేవమూచుర్బహవొ విశిష్టా |
      రక్షొగణాస్తత్ర సమేత్య సర్వే |
      సప్రాణిసంఘాం సగృహాం సవృక్షామ్ |
      దగ్ధాం పురీం తాం సహసా సమీక్ష్య || 38


    • తతస్తు లంకా సహసా ప్రదగ్ధా |
      సరాక్షసా సాశ్వరథా సనాగా |
      సపక్షిసంఘా సమృగా సవృక్షా |
      రురొద దీనా తుములం సశబ్దమ్ || 39


    • హా తాత హా పుత్రక కాంత మిత్ర |
      హా జీవితం భొగయుతం సుపుణ్యమ్ |
      రక్షొభిరేవం బహుధా బ్రువద్భిః |
      శబ్దః కృతొ ఘొరరవః సుభీమః || 40


    • హుతాశనజ్వాలసమావృతా సా |
      హతప్రవీరా పరివృత్తయొధా |
      హనూమతః క్రొధబలాభిభూతా |
      బభూవ శాపొపహతే లంకా || 41


    • స సంభ్రామత్రస్తవిషణ్ణరాక్షసాం |
      సముజ్జ్వలజ్జ్వాలహుతాశనాంకితామ్ |
      దదర్శ లంకాం హనుమాన్ మహామానాః |
      స్వయంభూకొపొపహతామివావనిమ్ || 42


    • భంక్త్వా వనం పాదపరత్నసంకులమ్ |
      హత్వా తు రక్షాంసి మహాంతి సమ్యుగే |
      దగ్ధ్వా పురీం తాం గృహరత్నమాలినీమ్ |
      తస్థౌ హనూమాన్ పవనాత్మజః కపిః || 43


    • త్రికూటశృంగాగ్రతలే విచిత్రే |
      ప్రతిష్ఠితొ వానరరాజసిమ్హః |
      ప్రదీప్తలాంగూలకృతార్చిమాలీ |
      వ్యరాజతాదిత్య ఇవాంశుమాలీ || 44


    • స రాక్షసాంస్తాన్ సుబహూంశ్చ హత్వా |
      వనం చ భంక్త్వా బహూపాదపం తత్ |
      విసృజ్య రక్షొభవనేషు చాగ్నిమ్ |
      జగామ రామం మనసా మహాత్మా || 45


    • తతస్తు తం వానవీరముఖ్యమ్ |
      మహాబలం మారుతతుల్యవేగమ్ |
      మహామతిం వాయుసుతం వరిష్ఠమ్ |
      ప్రతుష్టవుర్దేవగణాశ్చ సర్వే || 46


    • భంక్త్వా వనం మహాతేజా హత్వా రక్షాంసి సమ్యుగే |
      దగ్ధ్వా లంకాపురీం రమ్యాం రరాజ స మహాకపిః || 47


    • తత్ర దేవాః సగంధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్ష్యః |
      దృష్ట్వా లంకాం ప్రద్గ్ధాం తాం విస్మయం పరమం గతాః || 48


    • తం దృష్ట్వా వానరశ్రేష్ఠం హనుమంతం మహాకపిమ్ |
      కాలాగ్నిరితి సంచింత్య సర్వభూతాని తత్రసుః || 49


    • దేవాశ్చ సర్వే మునిపుంగవాశ్చ |
      గంధర్వవిద్యాధరనాగయక్షాః |
      భూతాని సర్వాణి మహాంతి తత్ర |
      జగ్ముః పరాం ప్రీతిమతుల్యరూపామ్ || 50


    • ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే చతుఃపంచాశః సర్గః