సుందరకాండ 48
తతస్తు రక్షొధితిర్మహాత్మ |
హనూమతాక్షే నిహతే కుమారే |
మనః సమాధాయ స దేవకల్పమ్ |
సమాదిదేశేంద్రజితం సరొషః || 1
త్వమస్త్రవిచ్ఛస్త్రవిదాం వరిష్ఠః |
సురాసురాణామపి శొకదాతా |
సురేషు సేంద్రేషు చ దృష్టకర్మా |
పితామహారాధనసంచితాస్త్రః || 2
తవాస్త్రబలమాసాద్య ససురాః సమరుద్గణాః |
న శేకుః సమరే స్థాతుం సురేశ్వరసమాశ్రితాః || 3
న కశ్చిత్త్రిషు లొకేషు సమ్యుగే న గతశ్రమః |
భుజవీర్యాభిగుప్తశ్చ తపసా చాభిరక్షితః || 4
దేశకాలవిభాగజ్ఙస్త్వమేవ మతిసత్తమః |
న తే౽స్త్యశక్యం సమరేషు కర్మణా |
న తే౽స్త్యకార్యం మతిపూర్వమంత్రణే |
న సొ౽స్తి కశ్చిత్త్రిషు సంగ్రహేషు వై |
న వేద యస్తే౽స్త్రబలం బలం చ తే || 5
మమానురూపం తపసొ బలం చ తే |
పరాక్రమశ్చాస్త్రబలం చ సమ్యుగే |
న త్వాం సమాసాద్య రణావమర్దే |
మనః శ్రమం గచ్ఛతి నిశ్చితార్థమ్ || 6
నిహతాః కింకరాః సర్వే జంబుమాలీ చ రాక్షసః |
అమాత్యపుత్రా వీరాశ్చ పంచ సేనాగ్రయాయినః || 7
బలాని సుసమృద్ధాని సాశ్వనాగరథాని చ |
సహొదరస్తే దయితః కుమారొ౽క్షశ్చ సూదితః || 8
న హి తేష్వేవ మే సారొ యస్త్వ య్యరినిషూదన |
ఇదం హి దృష్ట్వా మతిమన్ మహాద్బలమ్ |
కపేః ప్రభావం చ పరాక్రమం చ |
త్వమాత్మనశ్చాపి సమీక్ష్య సారం |
కురుష్వ వేగం స్వబలానురూపమ్ || 9
బలావమర్దస్వయి సమ్నికృష్టే |
యథా గతే శామ్యతి శాంతశత్రౌ |
తథా సమీక్ష్యాత్మబలం పరం చ |
సమారభస్వాస్త్రవిదాం వరిష్ఠ || 10
న వీరసేనా గణశొచ్య (ప్య) వంతి |
న వజ్రమాదాయ విశాలసారమ్ |
న మారుతస్యాస్య గతేః ప్రమాణమ్ |
న చాగ్నికల్పః కరణేన హంతుమ్ || 11
తమేవమర్థం ప్రసమీక్ష్య సమ్యక్ |
స్వకర్మసామ్యాద్ధి సమాహితాత్మ |
స్మరంశ్చ దివ్యం ధనుషొ౽స్త్రవీర్యమ్ |
వ్రజాక్షతం కర్మ సమారభస్వ || 12
న ఖల్వియం మతిః శ్రేష్ఠా యత్త్వాం సంప్రేషయామ్యహమ్ |
ఇయం చ రాజధర్మాణాం క్షత్రియస్య మతిర్మతా || 13
నానాశస్త్రేషు సంగ్రామే వైశారద్యమరిందమ్ |
అవశ్యమేవ బొద్ధవ్యం కామ్యశ్చ విజయొ రణే || 14
తతః పితుస్తద్వచనం నిశమ్య |
ప్రదక్షిణం కక్షసుతప్రభావః |
చకార భర్తారమదీనసత్త్వొ |
రణాయ వీరః ప్రతిపన్నబుద్ధిః || 15
తతసైః స్వగణైరిష్టైరింద్రజిత్ ప్రతిపూజితః |
యద్ధొద్ధతః కృతొత్సాహః సంగ్రామం ప్రత్యపద్యత || 16
శ్రీమాన్ పద్మపలాశాక్షొ రాక్షసాధిపతేః సుతః |
నిర్జగామ మహాతేజాః సముద్ర ఇవ పర్వసు || 17
స పక్షిరాజొపమతుల్యవేగై |
ర్వ్యాళైశ్చతుర్భిః సితతీక్ష్ణదంష్ట్రైః |
రథం సమాయుక్తమసంగవేగమ్ |
సమారురొహేంద్రజిదింద్రకల్పః || 18
స రథీ ధన్వినాం శ్రేష్ఠః శస్త్రజ్ఙొ౽స్త్రవిదాం వరః |
రథేనాభియయౌ క్షిప్రం హనుమాన్యత్ర సొ౽భవత్ || 19
స తస్య రథనిర్ఘొషం జ్యాస్వనం కార్ముకస్య చ |
నిశమ్య హరివీరొ౽సౌ సంప్రహృ^ష్టతరొ౽భవత్ || 20
సుమహాచ్చాపమాదాయ శితశల్యాంశ్చ సాయకాన్ |
హనుమంతమభిప్రేత్య జగామ రణపణ్డితః || 21
తస్మింస్తతః సమ్యతి జాతహర్షే |
రణాయ నిర్గచ్ఛతి చాపపాణౌ |
దిశశ్చ సర్వాః కలుషా బభూవు |
ర్మృగాశ్చ రౌద్రా బహుధా వినేదుః || 22
సమాగతాస్తత్ర తు నాగయక్షా |
మహర్షయశ్చక్రచరాశ్చ సిద్ధాః |
నభః సమావృత్య చ పక్షిసంఘా |
వినేదురుచ్చైః పరమప్రహృష్టాః || 23
ఆయాంతం సరథం దృ^ష్ట్వా తూర్ణమంద్రిజితం కపిః |
విననాద మహానాదం వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ || 24
ఇంద్రజిత్తు రథం దివ్యమాస్థితశ్చిత్రకార్ముకః |
ధనుర్విష్ఫారయామాస తటిదూర్జితనిస్స్వనమ్ || 25
తతః సమేతావతితీక్ష్ణవేగౌ |
మహాబలౌ తౌ రణనిర్విశంకౌ |
కపిశ్చ రక్షొధిపతేస్తనూజః |
సురాసురేంద్రనివ బద్ధవైరౌ || 26
స తస్య వీరస్య మహారథస్య |
ధనుష్మతః సమ్యతి సమ్మతస్య |
శరప్రవేగం వ్యహనత్ప్రవృద్ధ |
శ్చచార మార్గే పితురప్రమేయః || 27
తతః శ్రానాయతతీక్ష్ణశల్యాన్ |
సుపత్రిణః కాంచనచిత్రపుంఖాన్ |
ముమొచ వీరః పరవీరహంతా |
సునన్నతాన్ వజ్రనిపాతవేగాన్ || 28
తతః స తత్స్యందననిఃస్వనం చ |
మృదంగభేరీపటహస్వనం చ |
వికృష్యమాణస్య చ కార్ముకస్య |
నిశమ్య ఘొషం పునరుత్పపాత || 29
శరాణామంతరేష్వాశు వ్యవర్తత మహాకపిః |
హరిస్తస్యాభిలక్ష్యస్య మొఘయన్ లక్ష్యసంగ్రహమ్ || 30
శరాణామగ్రతస్తస్య పునః సమభివర్తత |
ప్రసార్య హస్తౌ హనుమానుత్పపాతానిలాత్మజః || 31
తావుభౌ వేగసంపన్నౌ రణకర్మవిశారదౌ |
సర్వభూతమనొగ్రాహి చక్రతుర్యుద్ధముత్తమమ్ || 32
హనుమతొ వేద న రాక్షసొ౽ంత్రమ్ |
న మారుతిస్తస్య మహాత్మనొ౽ంతరమ్ |
పరస్పరం నిర్విషహౌ బభూవతుః |
సమేత తౌ దేవసమానవిక్రమౌ || 33
తతస్తు లక్ష్యే స విహన్యమానే |
శరేష్వమొఘేషు చ సంపతత్సు |
జగామ చింతాం మహతీం మహాత్మా |
సమాధిసమ్యొగసమాహితాత్మా || 34
తతొ మతిం రాక్షసరాజసూను |
శ్చకార తస్మిన్ హరివీరముఖ్యే |
అవధ్యతాం తస్య కపేః సమీక్ష్య |
కథం నిగచ్ఛేదితి నిగ్రహార్థమ్ || 35
తతః పైతామహం వీరః సొ౽స్త్రమస్త్రవిదాం వరః |
సందధే సుమహాతేజాస్తం హరిప్రారం ప్రతి || 36
అవధ్యొ౽యమితి జ్ఙాత్వా తమస్త్రేణాస్త్రతత్త్వవిత్ |
నిజగ్రాహ మహాబాహుర్మారుతాత్మజమింద్రజిత్ || 37
తేన బద్ధస్తతొ౽స్త్రేణ రాక్షసేన స వానరః |
అభవన్నిర్విచేష్టశ్చ పపాత స మహీతలే || 38
తతొ౽థ బుద్ధ్వా స తదస్త్రబంధమ్ |
ప్రభొః ప్రభావాద్విగతాత్మవేగః |
పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ |
విచింతయామాస హరిప్రవీతః || 39
తతహ్ స్వాయంభువైర్మన్రైర్బ్రహ్మస్త్రమభిమంత్రితమ్ |
హనుమాంశ్చింతయామాస వరదానం పితామహాత్ || 40
న మే౽స్త్రబంధస్య చ శక్తిరస్తి |
మిమొక్షణే లొకగురొః ప్రభావాత్ |
ఇత్యేవ మత్వా విహితొ౽స్త్రబంధొ |
మయాత్మయొనేరనువర్తితవ్యః || 41
స వీర్యమస్త్రస్య కపిర్విచార్య |
పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ |
విమొక్షశక్తిం పరిచింతయిత్వా |
పితామాహాఝ్ఝ్నామనువర్తతే స్మ || 42
అస్త్రేణాపి హి బద్ధస్య భయం మమ న జాయతే |
పితామహం హేంద్రాభ్యాం రక్షితస్యానిలేన చ || 43
గ్రహణే చాపి రక్షొభిర్మహన్మే గుణదర్శనమ్ |
రాక్షసేంద్రేణ సంవాదస్తస్మాద్గృహ్ణంతు మాం పరే || 44
స నిశ్చితార్థః పరవీరహంతా |
సమీక్ష్యకారీ వినివృత్తచేష్టః |
పరైః ప్రసహ్యాభిగతైర్నిగృహ్య |
ననాద తైస్తైః పరిభర్త్స్యమానః || 45
తతస్తం రాక్షసా దృష్ట్వా నిర్విచేష్టమరిందమమ్ |
బబంధుః శణవల్కైశ్చ ద్రుమచీరైశ్చ సమ్హతైః || 46
స రొచయామాస పరైశ్చ బంధనమ్ |
ప్రశ్య వీరైరభినిగ్రహం చ |
కౌరూహలాన్మాం యది రాక్షసేంద్రొ |
ద్రష్టొ వ్యవస్యేదితి నిశ్చితార్థః || 47
స బద్ధస్తేన వల్కేన విముక్తొ౽స్త్రేణ వీర్యవాన్ |
అస్త్రబంధః స చాన్యం హి న బంధమనువర్తతే || 48
అథేంద్రజిత్తు ద్రుమచీరబద్ధమ్ |
విచార్య వీరః కపిసత్తమం తమ్ |
విముక్తమస్త్రేణ జగామ చింతామ్ |
నాన్యేన బద్ధొ హ్యనువర్తతే౽స్త్రమ్ || 49
అహొ మహత్కర్మ కృతం నిరర్థకమ్ |
న రాక్షసైర్మంత్రగతిర్విమృష్టా |
పునశ మంత్రే విహతే౽స్త్రమన్య |
త్ప్రవర్తతే సంశయితాః స్మ సర్వే || 50
అస్త్రేణ హనుమాన్ ముక్తొ నాత్మానమవబుధ్యత |
కృష్యమాణస్తు రక్షొభిస్తైశ్చ బంధైర్నిపీడితః || 51
హన్యమానస్తతః క్రూరై రాక్షసైః కాష్ఠముష్టిభిః |
సమీపే రాక్షసేంద్రస్య ప్రాకృష్యత స వానరః || 52
అథేంద్రజిత్తం ప్రసమీక్ష్య ముక్త |
మస్త్రేణ బద్ధం ద్రుమచీరసూత్రైః |
వ్యదర్శయత్తత్ర మహాబలం తమ్ |
హరిప్రవీరం సగణాయ రాజ్ఙే || 53
తం మత్తమివ మాతంగం బద్ధం కపివరొత్తమమ్ |
రాక్షసా రాక్షసేంద్రాయ రావణాయ న్యవేదయన్ || 54
కొ౽యం కస్య కుతొ వాత్ర కిం కార్యం కొ వ్యపాశ్రయః |
ఇతి రాక్షసవీరాణాం తత్ర సంజ్జ్ఙిరే కథేః || 55
హన్యతాం దహ్యతాం వాపి భక్ష్యతామితి చాపరే |
రాక్షసాస్తత్ర సంక్రుద్ధాః పరస్పరమథాబ్రువన్ || 56
అత్తిత్య మార్గం సహసా మహాత్మా |
స తత్ర రక్షొధిపపాదమూలే |
దదర్శ రాజ్ఙః పరిచారవృద్ధాన్ |
గృహం మహారత్నవిభూషితం చ || 57
స దదర్శ మహాతేజా రావణః కపిసత్తమమ్ |
రక్షొభిర్వికృతాకారైః కృష్యమాణమితస్తతః || 58
రాక్షసాధిపతిం చాపి దదర్శ కపిసత్తమః |
తేజొబలసమాయుక్తం తపంత మివ భాస్కరమ్ || 59
స రొషసంవర్తితతామ్రదృష్టి |
ర్దశాననస్తం కపిమన్వవేక్ష్య |
అథొపవిష్టాన్ కులశీలవృద్ధన్ |
సమాదిశత్తం ప్రతి మంత్రిముఖ్యాన్ || 60
యథాక్రమం తైః స కపిర్విపృష్టః |
కార్యార్థమర్థస్య చ మూలమాదౌ |
నివేదయామాస హరీశ్వరస్య |
దూతః సకాశాదహమాగతొ౽స్మి || 61
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే అష్టచత్వారింశః సర్గః
ఇతర సర్గాలు
ఇతర సర్గలు
సర్గ 1
సర్గ 2
సర్గ 3
సర్గ 4
సర్గ 5
సర్గ 6
సర్గ 7
సర్గ 8
సర్గ 9
సర్గ 10
సర్గ 11
సర్గ 12
సర్గ 13
సర్గ 14
సర్గ 15
సర్గ 16
సర్గ 17
సర్గ 18
సర్గ 19
సర్గ 20
సర్గ 21
సర్గ 22
సర్గ 23
సర్గ 24
సర్గ 25
సర్గ 26
సర్గ 27
సర్గ 28
సర్గ 29
సర్గ 30
సర్గ 31
సర్గ 32
సర్గ 33
సర్గ 34
సర్గ 35
సర్గ 36
సర్గ 37
సర్గ 38
సర్గ 39
సర్గ 40
సర్గ 41
సర్గ 42
సర్గ 43
సర్గ 44
సర్గ 45
సర్గ 46
సర్గ 47
సర్గ 48
సర్గ 49
సర్గ 50
సర్గ 51
సర్గ 52
సర్గ 53
సర్గ 54
సర్గ 55
సర్గ 56
సర్గ 57
సర్గ 58
సర్గ 59
సర్గ 60
సర్గ 61
సర్గ 62
సర్గ 63
సర్గ 64
సర్గ 65
సర్గ 66
సర్గ 67
సర్గ 68