సుందరకాండ 48


    • తతస్తు రక్షొధితిర్మహాత్మ |
      హనూమతాక్షే నిహతే కుమారే |
      మనః సమాధాయ స దేవకల్పమ్ |
      సమాదిదేశేంద్రజితం సరొషః || 1


    • త్వమస్త్రవిచ్ఛస్త్రవిదాం వరిష్ఠః |
      సురాసురాణామపి శొకదాతా |
      సురేషు సేంద్రేషు చ దృష్టకర్మా |
      పితామహారాధనసంచితాస్త్రః || 2


    • తవాస్త్రబలమాసాద్య ససురాః సమరుద్గణాః |
      న శేకుః సమరే స్థాతుం సురేశ్వరసమాశ్రితాః || 3


    • న కశ్చిత్త్రిషు లొకేషు సమ్యుగే న గతశ్రమః |
      భుజవీర్యాభిగుప్తశ్చ తపసా చాభిరక్షితః || 4
      దేశకాలవిభాగజ్ఙస్త్వమేవ మతిసత్తమః |


    • న తే౽స్త్యశక్యం సమరేషు కర్మణా |
      న తే౽స్త్యకార్యం మతిపూర్వమంత్రణే |
      న సొ౽స్తి కశ్చిత్త్రిషు సంగ్రహేషు వై |
      న వేద యస్తే౽స్త్రబలం బలం చ తే || 5


    • మమానురూపం తపసొ బలం చ తే |
      పరాక్రమశ్చాస్త్రబలం చ సమ్యుగే |
      న త్వాం సమాసాద్య రణావమర్దే |
      మనః శ్రమం గచ్ఛతి నిశ్చితార్థమ్ || 6


    • నిహతాః కింకరాః సర్వే జంబుమాలీ చ రాక్షసః |
      అమాత్యపుత్రా వీరాశ్చ పంచ సేనాగ్రయాయినః || 7
      బలాని సుసమృద్ధాని సాశ్వనాగరథాని చ |


    • సహొదరస్తే దయితః కుమారొ౽క్షశ్చ సూదితః || 8
      న హి తేష్వేవ మే సారొ యస్త్వ య్యరినిషూదన |


    • ఇదం హి దృష్ట్వా మతిమన్ మహాద్బలమ్ |
      కపేః ప్రభావం చ పరాక్రమం చ |
      త్వమాత్మనశ్చాపి సమీక్ష్య సారం |
      కురుష్వ వేగం స్వబలానురూపమ్ || 9


    • బలావమర్దస్వయి సమ్నికృష్టే |
      యథా గతే శామ్యతి శాంతశత్రౌ |
      తథా సమీక్ష్యాత్మబలం పరం చ |
      సమారభస్వాస్త్రవిదాం వరిష్ఠ || 10


    • న వీరసేనా గణశొచ్య (ప్య) వంతి |
      న వజ్రమాదాయ విశాలసారమ్ |
      న మారుతస్యాస్య గతేః ప్రమాణమ్ |
      న చాగ్నికల్పః కరణేన హంతుమ్ || 11


    • తమేవమర్థం ప్రసమీక్ష్య సమ్యక్ |
      స్వకర్మసామ్యాద్ధి సమాహితాత్మ |
      స్మరంశ్చ దివ్యం ధనుషొ౽స్త్రవీర్యమ్ |
      వ్రజాక్షతం కర్మ సమారభస్వ || 12


    • న ఖల్వియం మతిః శ్రేష్ఠా యత్త్వాం సంప్రేషయామ్యహమ్ |
      ఇయం చ రాజధర్మాణాం క్షత్రియస్య మతిర్మతా || 13


    • నానాశస్త్రేషు సంగ్రామే వైశారద్యమరిందమ్ |
      అవశ్యమేవ బొద్ధవ్యం కామ్యశ్చ విజయొ రణే || 14


    • తతః పితుస్తద్వచనం నిశమ్య |
      ప్రదక్షిణం కక్షసుతప్రభావః |
      చకార భర్తారమదీనసత్త్వొ |
      రణాయ వీరః ప్రతిపన్నబుద్ధిః || 15


    • తతసైః స్వగణైరిష్టైరింద్రజిత్ ప్రతిపూజితః |
      యద్ధొద్ధతః కృతొత్సాహః సంగ్రామం ప్రత్యపద్యత || 16


    • శ్రీమాన్ పద్మపలాశాక్షొ రాక్షసాధిపతేః సుతః |
      నిర్జగామ మహాతేజాః సముద్ర ఇవ పర్వసు || 17


    • స పక్షిరాజొపమతుల్యవేగై |
      ర్వ్యాళైశ్చతుర్భిః సితతీక్ష్ణదంష్ట్రైః |
      రథం సమాయుక్తమసంగవేగమ్ |
      సమారురొహేంద్రజిదింద్రకల్పః || 18


    • స రథీ ధన్వినాం శ్రేష్ఠః శస్త్రజ్ఙొ౽స్త్రవిదాం వరః |
      రథేనాభియయౌ క్షిప్రం హనుమాన్యత్ర సొ౽భవత్ || 19


    • స తస్య రథనిర్ఘొషం జ్యాస్వనం కార్ముకస్య చ |
      నిశమ్య హరివీరొ౽సౌ సంప్రహృ^ష్టతరొ౽భవత్ || 20


    • సుమహాచ్చాపమాదాయ శితశల్యాంశ్చ సాయకాన్ |
      హనుమంతమభిప్రేత్య జగామ రణపణ్డితః || 21


    • తస్మింస్తతః సమ్యతి జాతహర్షే |
      రణాయ నిర్గచ్ఛతి చాపపాణౌ |
      దిశశ్చ సర్వాః కలుషా బభూవు |
      ర్మృగాశ్చ రౌద్రా బహుధా వినేదుః || 22


    • సమాగతాస్తత్ర తు నాగయక్షా |
      మహర్షయశ్చక్రచరాశ్చ సిద్ధాః |
      నభః సమావృత్య చ పక్షిసంఘా |
      వినేదురుచ్చైః పరమప్రహృష్టాః || 23


    • ఆయాంతం సరథం దృ^ష్ట్వా తూర్ణమంద్రిజితం కపిః |
      విననాద మహానాదం వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ || 24


    • ఇంద్రజిత్తు రథం దివ్యమాస్థితశ్చిత్రకార్ముకః |
      ధనుర్విష్ఫారయామాస తటిదూర్జితనిస్స్వనమ్ || 25


    • తతః సమేతావతితీక్ష్ణవేగౌ |
      మహాబలౌ తౌ రణనిర్విశంకౌ |
      కపిశ్చ రక్షొధిపతేస్తనూజః |
      సురాసురేంద్రనివ బద్ధవైరౌ || 26


    • స తస్య వీరస్య మహారథస్య |
      ధనుష్మతః సమ్యతి సమ్మతస్య |
      శరప్రవేగం వ్యహనత్ప్రవృద్ధ |
      శ్చచార మార్గే పితురప్రమేయః || 27


    • తతః శ్రానాయతతీక్ష్ణశల్యాన్ |
      సుపత్రిణః కాంచనచిత్రపుంఖాన్ |
      ముమొచ వీరః పరవీరహంతా |
      సునన్నతాన్ వజ్రనిపాతవేగాన్ || 28


    • తతః స తత్స్యందననిఃస్వనం చ |
      మృదంగభేరీపటహస్వనం చ |
      వికృష్యమాణస్య చ కార్ముకస్య |
      నిశమ్య ఘొషం పునరుత్పపాత || 29


    • శరాణామంతరేష్వాశు వ్యవర్తత మహాకపిః |
      హరిస్తస్యాభిలక్ష్యస్య మొఘయన్ లక్ష్యసంగ్రహమ్ || 30


    • శరాణామగ్రతస్తస్య పునః సమభివర్తత |
      ప్రసార్య హస్తౌ హనుమానుత్పపాతానిలాత్మజః || 31


    • తావుభౌ వేగసంపన్నౌ రణకర్మవిశారదౌ |
      సర్వభూతమనొగ్రాహి చక్రతుర్యుద్ధముత్తమమ్ || 32


    • హనుమతొ వేద న రాక్షసొ౽ంత్రమ్ |
      న మారుతిస్తస్య మహాత్మనొ౽ంతరమ్ |
      పరస్పరం నిర్విషహౌ బభూవతుః |
      సమేత తౌ దేవసమానవిక్రమౌ || 33


    • తతస్తు లక్ష్యే స విహన్యమానే |
      శరేష్వమొఘేషు చ సంపతత్సు |
      జగామ చింతాం మహతీం మహాత్మా |
      సమాధిసమ్యొగసమాహితాత్మా || 34


    • తతొ మతిం రాక్షసరాజసూను |
      శ్చకార తస్మిన్ హరివీరముఖ్యే |
      అవధ్యతాం తస్య కపేః సమీక్ష్య |
      కథం నిగచ్ఛేదితి నిగ్రహార్థమ్ || 35


    • తతః పైతామహం వీరః సొ౽స్త్రమస్త్రవిదాం వరః |
      సందధే సుమహాతేజాస్తం హరిప్రారం ప్రతి || 36


    • అవధ్యొ౽యమితి జ్ఙాత్వా తమస్త్రేణాస్త్రతత్త్వవిత్ |
      నిజగ్రాహ మహాబాహుర్మారుతాత్మజమింద్రజిత్ || 37


    • తేన బద్ధస్తతొ౽స్త్రేణ రాక్షసేన స వానరః |
      అభవన్నిర్విచేష్టశ్చ పపాత స మహీతలే || 38


    • తతొ౽థ బుద్ధ్వా స తదస్త్రబంధమ్ |
      ప్రభొః ప్రభావాద్విగతాత్మవేగః |
      పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ |
      విచింతయామాస హరిప్రవీతః || 39


    • తతహ్ స్వాయంభువైర్మన్రైర్బ్రహ్మస్త్రమభిమంత్రితమ్ |
      హనుమాంశ్చింతయామాస వరదానం పితామహాత్ || 40


    • న మే౽స్త్రబంధస్య చ శక్తిరస్తి |
      మిమొక్షణే లొకగురొః ప్రభావాత్ |
      ఇత్యేవ మత్వా విహితొ౽స్త్రబంధొ |
      మయాత్మయొనేరనువర్తితవ్యః || 41


    • స వీర్యమస్త్రస్య కపిర్విచార్య |
      పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ |
      విమొక్షశక్తిం పరిచింతయిత్వా |
      పితామాహాఝ్ఝ్నామనువర్తతే స్మ || 42


    • అస్త్రేణాపి హి బద్ధస్య భయం మమ న జాయతే |
      పితామహం హేంద్రాభ్యాం రక్షితస్యానిలేన చ || 43


    • గ్రహణే చాపి రక్షొభిర్మహన్మే గుణదర్శనమ్ |
      రాక్షసేంద్రేణ సంవాదస్తస్మాద్గృహ్ణంతు మాం పరే || 44


    • స నిశ్చితార్థః పరవీరహంతా |
      సమీక్ష్యకారీ వినివృత్తచేష్టః |
      పరైః ప్రసహ్యాభిగతైర్నిగృహ్య |
      ననాద తైస్తైః పరిభర్త్స్యమానః || 45


    • తతస్తం రాక్షసా దృష్ట్వా నిర్విచేష్టమరిందమమ్ |
      బబంధుః శణవల్కైశ్చ ద్రుమచీరైశ్చ సమ్హతైః || 46


    • స రొచయామాస పరైశ్చ బంధనమ్ |
      ప్రశ్య వీరైరభినిగ్రహం చ |
      కౌరూహలాన్మాం యది రాక్షసేంద్రొ |
      ద్రష్టొ వ్యవస్యేదితి నిశ్చితార్థః || 47


    • స బద్ధస్తేన వల్కేన విముక్తొ౽స్త్రేణ వీర్యవాన్ |
      అస్త్రబంధః స చాన్యం హి న బంధమనువర్తతే || 48


    • అథేంద్రజిత్తు ద్రుమచీరబద్ధమ్ |
      విచార్య వీరః కపిసత్తమం తమ్ |
      విముక్తమస్త్రేణ జగామ చింతామ్ |
      నాన్యేన బద్ధొ హ్యనువర్తతే౽స్త్రమ్ || 49


    • అహొ మహత్కర్మ కృతం నిరర్థకమ్ |
      న రాక్షసైర్మంత్రగతిర్విమృష్టా |
      పునశ మంత్రే విహతే౽స్త్రమన్య |
      త్ప్రవర్తతే సంశయితాః స్మ సర్వే || 50


    • అస్త్రేణ హనుమాన్ ముక్తొ నాత్మానమవబుధ్యత |
      కృష్యమాణస్తు రక్షొభిస్తైశ్చ బంధైర్నిపీడితః || 51


    • హన్యమానస్తతః క్రూరై రాక్షసైః కాష్ఠముష్టిభిః |
      సమీపే రాక్షసేంద్రస్య ప్రాకృష్యత స వానరః || 52


    • అథేంద్రజిత్తం ప్రసమీక్ష్య ముక్త |
      మస్త్రేణ బద్ధం ద్రుమచీరసూత్రైః |
      వ్యదర్శయత్తత్ర మహాబలం తమ్ |
      హరిప్రవీరం సగణాయ రాజ్ఙే || 53


    • తం మత్తమివ మాతంగం బద్ధం కపివరొత్తమమ్ |
      రాక్షసా రాక్షసేంద్రాయ రావణాయ న్యవేదయన్ || 54


    • కొ౽యం కస్య కుతొ వాత్ర కిం కార్యం కొ వ్యపాశ్రయః |
      ఇతి రాక్షసవీరాణాం తత్ర సంజ్జ్ఙిరే కథేః || 55


    • హన్యతాం దహ్యతాం వాపి భక్ష్యతామితి చాపరే |
      రాక్షసాస్తత్ర సంక్రుద్ధాః పరస్పరమథాబ్రువన్ || 56


    • అత్తిత్య మార్గం సహసా మహాత్మా |
      స తత్ర రక్షొధిపపాదమూలే |
      దదర్శ రాజ్ఙః పరిచారవృద్ధాన్ |
      గృహం మహారత్నవిభూషితం చ || 57


    • స దదర్శ మహాతేజా రావణః కపిసత్తమమ్ |
      రక్షొభిర్వికృతాకారైః కృష్యమాణమితస్తతః || 58


    • రాక్షసాధిపతిం చాపి దదర్శ కపిసత్తమః |
      తేజొబలసమాయుక్తం తపంత మివ భాస్కరమ్ || 59


    • స రొషసంవర్తితతామ్రదృష్టి |
      ర్దశాననస్తం కపిమన్వవేక్ష్య |
      అథొపవిష్టాన్ కులశీలవృద్ధన్ |
      సమాదిశత్తం ప్రతి మంత్రిముఖ్యాన్ || 60


    • యథాక్రమం తైః స కపిర్విపృష్టః |
      కార్యార్థమర్థస్య చ మూలమాదౌ |
      నివేదయామాస హరీశ్వరస్య |
      దూతః సకాశాదహమాగతొ౽స్మి || 61


    • ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాణ్డే అష్టచత్వారింశః సర్గః